Antygona jest doskonałym przykładem tragedii klasycznej, ponieważ spełnia wszystkie wymogi stawiane temu gatunkowi. Możemy ją uznać za wzorzec tragedii klasycznej.

Tragedia respektuje zasadę trzech jedności.

  • Jedność akcji – jeden wątek – dzieje Antygony i Kreona, brak scen epizodycznych.
  • Jedność miejsca – całość akcji rozgrywa się przed pałacem królewskim w Tebach.
  • Jedność czasu – brak luk czasowych, czas fabuły dramatu powinien być taki sam jak czas trwania samego widowiska teatralnego. A przynajmniej akcja dramatu powinna zamykać się w obrębie jednej doby.

Budowa dramatu

  • Budowa tekstu – to szereg epejsodiów, czyli dialogów prowadzonych przez postacie, które przeplatane są pieśniami chóru – stasimonami.
  • Istotą zdarzeń jest tragizm Antygony i Kreona – w rezultacie katastrofa bohaterów.
  • Bohaterowie nie ulegają przemianom – przez cały czas trwają przy swoich racjach i po­glądach.
  • Akcja zbudowana jest z ciągu wydarzeń połączonych ze sobą związkami przyczynowo-skutkowymi:
    • wprowadzenie, czyli prologos,
    • zawiązanie akcji – epejsodion I,
    • rozwinięcie akcji – kolejne epejsodiony II, III, IV,
    • epejsodion V, w którym wydaje się, że wszystko dobrze się kończy, katastrofa
    • rozwiązanie – exodos.
  • Tragedia klasyczna jest gatunkiem zaliczanym do stylu wysokiego, w związku z tym cechuje ją:
    • jedność świata przedstawionego – brak jakichkolwiek scen fantastycznych,
    • jedność stylu – wszystkie występujące na scenie postacie mówią uroczystym, retorycznym, wysokim stylem,
    • jedność nastroju – tylko powaga, wzniosłość – nastrój podniosły.
  • Na scenie nie występuje nigdy więcej niż trzech aktorów, oczywiście, nie licząc chóru, który jest na scenie stale.

Nie zapomnij o wyjątkowej roli chóru

  • Jego rolą jest informowanie o wcześniejszych wydarzeniach – na przykład w parodosie opowiada o losie braci, którzy zginęli, walcząc ze sobą, o decyzji króla i postanowieniu Antygony.
  • Chór także wyjaśnia i komentuje to, co dzieje się na scenie. Na przykład w stasimonie I śpiewa pieśń, która jest pochwałą państwa – najwyższego przejawu ludzkiej twórczości cywilizacyjnej i wyraża opinię, że złamania prawa mógł się dopuścić jedynie wróg ojczyzny.
  • Czasem ocenia postępowanie bohaterów, w stasimonie II wyraża swoje współczucie dla Antygony i stwierdza, że choć jest winna, to… trudno ją obwiniać, a jej cierpienie jest związane z Fatum ciążącym nad rodem Labdakidów.

Kilka słów o bohaterach

Tragedia klasyczna jest gatunkiem wysokim, więc postacie w niej występujące powinny pochodzić z wysokich rodów, mieć szczególną pozycję społeczną. Tak jest w przypadku bohaterów Antygony. Antygona, jej siostra Ismena, Kreon, jego syn Hajmon, żona Kreona Eurydyka należą do rodziny królewskiej.

Bohaterów, jak przystało na szlachetnie urodzonych, cechują również wyjątkowe zalety:

  • Kreon jest sprawiedliwy, szlachetny, myśli przede wszystkim o interesie państwa;
  • Antygona ma wielką odwagę i z determinacją walczy o wartości, które są dla niej najważniejsze. Ale ich wyjątkowość nie powoduje, że są pozbawieni typowo ludzkich wad. Zachowują się jak zwykli ludzie, Antygonie żal umierać, jest okrutna wobec siostry, Kreon w swoim zaślepieniu nie chce wziąć pod uwagę zdania innych, posądza ich, że są przekupni.

Uwaga!

  • Antygona jest uosobieniem kochającej siostry i córki (to ona towarzyszyła Edypowi – ślepcowi w jego tułaczce). Ismena to typ potulnej i posłusznej obywatelki.
  • Kreon to uosobienie władzy – wypowiada znamienne słowa: „Państwo – to jestem ja”.
    Nie odbierajmy tej deklaracji tylko jako aktu pychy – to również okrzyk – brzemię odpowiedzialności. Zdanie to znamy z innego źródła – wszak wiele stuleci później, w siedemnastowiecznej Francji, Ludwik XIV, Król Słońce, powie: „Państwo – to ja”.
    Ale – to już inny typ władzy i inna historia… Niemniej – być może należy przemyśleć problem absolutyzmu przy rozważaniu tematów dramatu Sofoklesa.

Zauważ:
że bohaterowie Antygony doskonale spełniają tu warunek tragiczności – żadna z przedstawionych postaci nie jest jednoznacznie dobra czy zła. Trudno przyznać słuszność którejś ze stron, bo i Kreon, i Antygona mają swoje racje: Kreon – publiczną, Antygona – rodzinną, prywatną. Konfliktu tragicznego nie da się rozwiązać.

Zobacz:

https://aleklasa.pl/liceum/c300-lektury/antygona-sofoklesa-2

Antygona – bohaterka tragedii Sofoklesa

Z jakiego mitu wywodzi się Antygona Sofoklesa? Na czym polega tragizm Antygony i Kreona?

Dramat antyczny

TEST Teatr grecki

Na czym polega ponadczasowość Antygony Sofoklesa?

Czy Antygona jest typową tragedią?