Przedstaw i oceń Konrada z III części Dziadów jako bohatera romantycznego i oceń jego postawę.

Uwaga!
Przypomnij sobie schemat biografii i cechy bohatera romantycznego:

  • młody, wrażliwy poeta
  • nieszczęśliwie zakochany
  • niezrozumiany przez świat
  • przechodzi przemianę wewnętrzną, zazwyczaj w powiązaniu z niewyjaśnioną próbą samobójstwa
  • niejasna kondycja po samobójczej próbie
  • walczy w imię idei
  • nie znamy jego dalszych losów

Rada 1.
Zastanów się, kim właściwie był Konrad?

  • nieszczęśliwym kochankiem o urażonej dumie?
  • bohaterem?
  • pyszałkiem?
  • szaleńcem?
  • geniuszem?
  • patriotą?

Rada 2.
Napisz o późniejszych nawiązaniach do osoby Konrada w:

  • Ślubach panieńskich Aleksandra Fredry (sparodiowany Gucio);
  • Wyzwoleniu Stanisława Wyspiańskiego, gdzie padają słowa
    POEZJO, PRECZ!!!
    JESTEŚ TYRANEM!!!

 

Jak zacząć?

Można zacząć po prostu od przytoczenia definicji bohatera romantycznego lub przypomnienia, o kogo chodzi. Można też od deklaracji własnego stosunku do osoby Konrada. Albo od cudzego pomysłu.

Przykład:

Ojczyzna moja wolna, wolna,
Więc zrzucam z ramion płaszcz Konrada…

Taką deklarację złożył poeta lat dwudziestych XX wieku, Antoni Słonimski. A my – czy nas w ogóle ten konradowski kubrak jeszcze obchodzi? Boję się, że całkiem wyszedł z mody…

 

Co w rozwinięciu?

Planowa, uczciwa prezentacja czynów i sławnych słów postaci.

Przykład sformułowania:

Bohater romantyczny to genialny, nieprzeciętny człowiek, niczym Chrystus przychodzący na świat, by swym cierpieniem zbawić ludzkość i odkupić jej grzechy. Podobną misję do spełnienia ma Konrad, który dobro ogółu przedkłada nad własne. Pod wpływem nieszczęśliwej miłości zwątpił w swe młodzieńcze ideały, odsunął się od przyjaciół, zrezygnował z zamierzeń. W celi więziennej (III cz. DziadówProlog) narodził się inny człowiek – Konrad (wcześniej Gustaw). Postać niby ta sama, ale wewnętrznie jakże przemieniona. Niespełniona miłość, uczucie niszczycielskie zmienia Gustawa w samotnego wieszcza, „śpiewaka”, „misjonarza”, przychodzącego spełnić wielki czyn. Swe życie prywatne oddaje sprawie publicznej.

Konrad, świadom swojej potęgi i doskonałości, ośmiela się zmierzyć z Twórcą świata, z Bogiem:

Ja czuję nieśmiertelność, nieśmiertelność tworzę,
Cóż TY większego mogłeś zrobić – Boże?

Samotny w więziennej celi ma poczucie wyjątkowości chwili, tej nocy wierzy, że swą wewnętrzną siłą jest w stanie narzucić porządek naturze, rządzić planetami w kosmosie, lecz przede wszystkim żąda władzy nad duszami:

Daj mi rząd dusz (…),
Ja chcę władzy, daj mi ją, lub wskaż do niej drogę.

Widząc cierpienie swego narodu, ogrom nieszczęść i zła, swą „ojczyznę biedną”, przyjmuje na siebie rolę nowego Prometeusza. Lecz odpowiedzią na kolejne bluźniercze słowa jest milczenie Boga. Zrozpaczony Konrad, kuszony z jednej strony głosem szatana – z drugiej napominany anielskimi przestrogami, odwraca się od Stwórcy:

Kłamca, kto Ciebie nazwał miłością,
Ty jesteś tylko mądrością.

Ogarnia go zwątpienie w opatrzność, sprawiedliwość Boską. Jest teraz niczym Chrystus na krzyżu zwracający się do swego Ojca: „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił”. To równanie się z Najwyższym jest przejawem wielkiego indywidualizmu Konrada, jego zarozumiałości i pychy. W dziele tworzenia chciałby przewyższyć Boga, bo świat stworzony przezeń nie jest doskonały. W tym świecie panuje zło, cierpią ludzie, cierpią niewinne narody. Jeśli on, Konrad, który utożsamia się z ojczyzną („Ja i ojczyzna to jedno”) nie zdoła zaprowadzić porządku, to świat pozostanie siedliskiem krzywdy i zła. Jeżeli Bóg jest wszechmogący, a dopuszcza zło, widocznie męki ludzkie są mu obojętne. A może cierpienia i ofiary mają głębszy sens, może są niezbędnym warunkiem do wypełnienia przez naród polski swej szczególnej misji w dziele wyzwolenia i uszczęśliwienia wszystkich uciśnionych narodów? „Może człowiek, zanim dozna dobra, musi poznać najciemniejsze tajniki zła?” Konrad usiłując zrozumieć porządek świata, posuwa się za daleko – bluźni przeciw Bogu, poprzez grzechy pychy i zwątpienie oddaje się w ręce diabła.

Pokora jest bezsprzecznie „narzędziem” wyższym niż pycha, skuteczniejszym, bo zgodnym z miłością, której pycha jest obca. W związku z tym Konrad, powołany do wielkich zadań, przyszły wódz i zbawca narodu, przejść musi przez oczyszczające stadium pokory, by osiągnąć swe cele. Drogę właściwą wskaże mu „sługa pokorny, cichy”, prosty zakonnik, ksiądz Piotr, który wyzwoli owego opętańca z mocy szatańskiej.

 

Jak zakończyć?

Może pożegnaniem Konrada? Albo oceną, nawiązaniem do gry słownej we wstępie.

Przykład:

To pokorny Piotr, nie dumny Konrad, uzyskał odpowiedź od Boga. Konrada widzimy jeszcze w końcu utworu, jak podąża wśród zesłańców na Sybir. Czy powrócił? Tak – w czasach wojny i powstań. Teraz widziano go na… deskach teatru. I może to najlepsze dla niego miejsce…

Ważne terminy

  • profetyzm
  • prometeizm
  • „rząd dusz”
  • teodycea
  • mesjanizm

Wykorzystaj kontrasty

  • bunt – pokora
  • kat – ofiara
  • zdrajcy – patrioci
  • Polacy – Rosjanie
  • diabły – anioły

Symbolizują walkę dobra i zła, rozgrywającą się na wielu poziomach: realnym, historycznym, etycznym i metafizycznym.

.

Zobacz:

Charakterystyka Gustawa-Konrada

Zaprezentuj treść całości utworu Adama Mickiewicza pt. Dziady

Rekonstrukcja dziejów Gustawa-Konrada jako bohatera łączącego poszczególne części Dziadów. Rozgranicz wydarzenia akcji i poza akcją.

Gustaw-Konrad – bohater Dziadów

Kordian a Gustaw-Konrad – porównaj tych bohaterów

 

Co łączy III część Dziadów z częściami II i IV dramatu?

Dziady Adama Mickiewicza

Charakterystyka Gustawa-Konrada

Dziady III część – Adam Mickiewicz

Adam Mickiewicz Dziady – pytania i odpowiedzi