Przywołajmy trzy podstawowe tytuły dzieł tego autora, aby udowodnić, że oprócz swego bezpośredniego znaczenia mają wartość symboliczną.

Symboliczne znaczenie tytułów powieści Żeromskiego

  • Syzyfowe prace – bezpośredni rodowód tytułu pochodzi z mitologii greckiej, dokładnie z mitu o Syzyfie, który to został skazany na ciągłe wtaczanie głazu na szczyt góry, a gdy już osiągał cel… głaz spadał znów na dół. A zatem przenośnie syzyfowe prace – to działania jałowe, które się nigdy nie powiodą. Lecz w ujęciu Żeromskiego termin ma jeszcze jeden wymiar. Oto pisarz nazywa syzyfowymi pracami rusyfikację prowadzoną wśród młodzieży polskiej, udowadnia, że jest to czynność z góry skazana na niepowodzenie. Już się zdawało, że młodzi bohaterowie jak np. Marcin Borowicz bliscy są wynarodowieniu. Dzięki Bernardowi Zygierowi odezwał się w duszy Marcina patriotyzm, zrozumiał on swoją polskość. Tak będzie zawsze – wyrokuje Żeromski. Przekształcenie młodzieży polskiej w Rosjan jest niemożliwe.
  • Ludzie bezdomni to następny tytuł o podwójnym znaczeniu. „Bezdomni” – to zdawałoby się – ludzie bez mieszkań, bez domu. Lecz według Żeromskiego to ci, którzy wyrzekają się swojego prywatnego życia i szczęścia, by rzucić się w wir pracy społecznej.
    Typ społecznika jest charakterystyczny dla prozy Żeromskiego.

    • Doktor Tomasz Judym (Ludzie bezdomni),
    • Piotr Cedzyna (Doktor Piotr),
    • Stasia Bozowska (Siłaczka) – to bohaterowie bezdomni dla idei.
  • Ostatnią swoją powieść zatytułował Żeromski Przedwiośnie. Także nie jest to tytuł przypadkowy. Przedwiośnie to nie tylko pora roku – lecz etap początków, nadziei, oczekiwania na wiosnę. Akcja powieści rozgrywa się u progu niepodległości Polski.

Zapamiętaj!

Żeromskiego poznajemy w dobie Młodej Polski, kontynuował on swoją działalność twórczą w Polsce dwudziestolecia międzywojennego, w której stał się nie tylko mitem pisarza, lecz także autorytetem moralnym i literackim. Dowodem tego jest żeromszczyzna – czyli moda na naśladowanie stylu, typu bohaterów, ideologii Stefana Żeromskiego w prozie.

  • Stefan Żeromski wprowadził do literatury polskiej bohatera-społecznika poświęcającego prywatne życie służbie społecznej (Ludzie bezdomni).
  • Nie unikał krytyki układów społeczno-politycznych Polski.
  • Sięgał po tematy historyczne (Popioły).
  • Zajmowała go tematyka powstań polskich (Wierna rzeka, Rozdziobią nas kruki, wrony…).

Zmarł w roku 1925.

 

Zobacz:

 

 

 

Symbolika tytułów w twórczości Stefana ­Żeromskiego – na podstawie Przedwiośnia, ­Ludzi bezdomnych i znanych Ci opowiadań.

Przedstaw Przedwiośnie Stefana Żeromskiego jako powieść polityczną i społeczną.

Omów styl pisarski Stefana Żeromskiego

Ludzie bezdomni – Stefan Żeromski

Siłaczka – Stefan Żeromski