Stworzony przez Homera epos stanowił najważniejszy gatunek epicki aż do powstania powieści w czasach nowożytnych. Nic więc dziwnego, że można znaleźć wiele późniejszych jego realizacji. Nie powielały one stałego wzorca, kolejne epoki przynosiły pewne zmiany. Najszybciej zrezygnowano np. z charakterystycznych dla Homera elementów stylistycznych czy inwokacji.

 

Oto przykłady eposów powstałych po Homerze

  • Literatura starożytnego Rzymu – Wergiliusz, Eneida.
  • Średniowiecze stworzyło rozmaite odmiany eposu rycerskiego (chansons de geste) i eposu ludowego związane z lokalnymi podaniami różnych narodów. Politeizm występujący w eposie starożytnym zastąpiono monoteizmem – wiarą w jednego Boga.
    • angielski cykl Opowieść o królu Arturze i Rycerzach Okrągłego Stołu,
    • francuska Pieśń o Rolandzie,
    • hiszpański Poemat o Cydzie itd.
  • W renesansie autorzy powrócili do wzorców antycznych, wzbogacając eposy w elementy fantastyki, cudowności. Dla eposu renesansowego charakterystyczne były dwa elementy: ograniczenie roli świata pozaziemskiego i korzystanie z fantastyki, cudowności i awanturniczości wywodzących się z różnych odmian romansu.
    • Lodorico Ariosto, Orland szalony,
    • Torquato Tasso, Jerozolima wyzwolona.
  • Wiek XVII to:
    • Raj utracony Johna Miltona,
    • w literaturze polskiej Wojna chocimska Wacława Potockiego, nawiązująca do odmiany eposu rycerskiego,
    • poemat heroikomiczny, zwany epopeją żartobliwą, np. Monachomachia Ignacego Krasickiego, to również odmiana eposu. Gatunek ten jest parodią eposu homeryckiego. Jego istota polega na stworzeniu kontrastu między wysokim i patetycznym stylem wypowiedzi literackiej i błahą w gruncie rzeczy tematyką.
  • Od wieku XVIII miejsce eposu zaczęła zajmować powieść, w literaturze XIX w. jedynie Pan Tadeusz zachował wyraźne właściwości omawianego gatunku.
  • Jednak niektóre powieści dziś też nazywamy eposami. Przesądzają o tym następujące cechy: pokazanie bohatera zbiorowego w ważnym dla niego momencie dziejowym, rozlewność epicka, dużo opisów, dokładny obraz rzeczywistości. Właśnie dlatego
    • Chłopów Władysława Reymonta nazywamy epopeją wsi,
    • cechy eposu znajdziemy też np. w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej
    • czy Nocach i dniach Marii Dąbrowskiej.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Jakie cechy eposu homeryckiego kontynuuje Adam Mickiewicz w „Panu Tadeuszu”, a co różni oba eposy?

Przedstaw najbardziej znane nawiązania do Odysei

Nawiązania do eposu homeryckiego w późniejszych epokach.

Różne sposoby funkcjonowania tradycji homeryckiej w literaturze polskiej.

W czym poszukiwać wartości Iliady?