GIM Lektura na lekcji

Krzyżacy Sienkiewicza jako powieść historyczna

Cechy gatunkowe powieści wielowątkowa fabuła, uporządkowany przebieg zdarzeń, przeplatanie się wątków i epizodów, obecność narratora, elementy opowiadania, opisu, charakterystyki.   Krzyżacy jako powieść historyczna Akcja umieszczona jest w przeszłości, w epoce innej niż żył autor powieści. Akcja Krzyżaków toczy się w końcu XIV i na początku XV w. (Sienkiewicz żył w latach 1846–1916, więc powieść pisał prawie pięćset lat po opisywanych w niej zdarzeniach). Czas, choć historyczny, jest uporządkowany, akcja powieści toczy się zgodnie z czasem historycznym i po

Dawid Copperfield – dzieje Dawida

Cała powieść to droga ku dorosłości. Na przeżycia i charakter Dawida wpływ miało wielu ludzi – dobrych i złych. Tych ostatnich, jak na dziecko, spotkał zdecydowanie zbyt wielu. Dawid z każdym dniem się zmienia, pod wpływem różnych wydarzeń zaczyna coraz doroślej spoglądać na świat.   Oto etapy dzieciństwa Dawida Wczesne dzieciństwo Wroni Bór – dom pani Copperfield, hrabstwo Suffolk, Anglia. Dawida poznajemy w dniu jego urodzin. Jest pogrobowcem (urodził się po śmierci ojca), pochodzi

Mały Książę Antoine’a Saint-Exupéry’ego na lekcji

Mały książę to lektura o tęsknocie, prawdziwej przyjaźni i jej potrzebie. Dla jednych książka wyjątkowa, dla innych całkiem niezrozumiała, a nawet nudna. Co jest takiego w Małym Księciu Antoine’a Saint-Exupéry’ego?   Dla dorosłych czy dla dzieci, czyli dedykacja ze zmyłką… Leonowi Werth Dzieci, wybaczcie mi, że dedykuję tę książkę osobie dorosłej. Ale mam poważne powody: ten dorosły to mój – najlepszy na świecie – przyjaciel. Następny argument: ten dorosły wszystko zrozumie (nawet książki

Folwark zwierzęcy Orwella na lekcji

Gatunek literacki Najczęściej Folwark… określa się jako powieść-parabolę. Parabola (inaczej przypowieść) ma dwa znaczenia. Biblijna przypowieść o synu marnotrawnym nie opowiada tylko i wyłącznie o synach, którzy roztrwonili pieniądze. Mówi o wszystkich ludziach, którzy popełniają błędy i starają się je naprawić. Mówi o przebaczeniu, jakie trzeba okazywać winowajcom. W Folwarku zwierzęcym jest bardzo podobnie. Na pierwszy rzut oka to fantastyczna historyjka o zbuntowanych zwierzakach. A drugie znaczenie (ukryte, ale bardzo ważne) to analiza ustroju totalitarnego, ukazanie okrucieństwa władzy. I przestroga

Ferdydurke na lekcji

Znaczenie tytułu Ferdydurke – to słowo wymyślone, którego nie ma w słowniku języka polskiego. Tytułem tym Gombrowicz nawiązał do mało znanej amerykańskiej powieści Sinclaira Lewisa Babbit. Jej bohater nazywał się Freddy Durkee i podobnie jak Józio został wtrącony w powtórne dzieciństwo. Dlaczego taki tytuł nadał Gombrowicz? Aby prowokować czytelników i recenzentów. Co jest ważne w Ferdydurke? Gombrowicz zadaje ważne pytanie:czy to my sami tworzymy, kształtujemy siebie, czy też ulegamy wpływom świata i pozwalamy, aby to on

Opowieść wigilijna na lekcji

Autor Karol Dickens (1812-1870) – autor Dawida Copperfielda, Oliwera Twista, Małej Dorrit. Pisał o dzieciach pokrzywdzonych przez los, o ubogich mieszkańcach Anglii. Wychowywał się w bardzo trudnych warunkach, już w wieku 12 lat musiał ciężko pracować. Jako dorosły człowiek wiele podróżował, pisał reportaże, uczestniczył w życiu politycznym kraju. Jest uznawany za najwybitniejszego powieściopisarza angielskiego XIX wieku. Czas i miejsce akcji XIX wiek, Wigilia Bożego Narodzenia. To mogło wydarzyć się tylko w Wigilię! To najbardziej niezwykła noc

Pamiętnik z powstania warszawskiego na lekcji

Autor Miron Białoszewski W momencie wybuchu powstania był 22-letnim chłopakiem, niezrzeszonym w żadnej organizacji wojskowej. Nie brał udziału w walkach powstańców – należał do bardzo licznej grupy warszawskich cywilów, których celem było przeżycie, przetrwanie lat wojny. Na początku powstania Białoszewski mieszkał u znajomych na pograniczu Woli i Śródmieścia, potem przeniósł się do mieszkania rodziców (ul. Chłodna), a następnie do domu swojego przyjaciela Swena, gdzie wraz z innymi warszawiakami ukrywał się w piwnicach budynków

Kamienie na szaniec Aleksanda Kamińskiego na lekcji

Autor Aleksander Kamiński (1903-1978) – pseudonimy: Bambaju, Juliusz Górecki, Kamyk; wybitny działacz harcerski. W czasie wojny był jednym z organizatorów Szarych Szeregów. Stał też na czele Organizacji Małego Sabotażu „Wawer” (od grudnia 1940 do lipca 1944) – tam właśnie poznał się z Zośką, Rudym i Alkiem! Po wojnie był wiceprzewodniczącym ZHP, pracował jako wykładowca akademicki. Jest również autorem książek – Antek Cwaniak, Andrzej Małkowski, Zośka i Parasol. Skąd taki tytuł? Z genezą Kamieni na szaniec

Pan Tadeusz na lekcji

Miejsce wydarzeń Wydarzenia rozgrywają się w rodzinnych stronach Mickiewicza, niedaleko Nowogródka na Litwie: w Soplicowie, zamku Horeszków, zaścianku dobrzyńskim, karczmie Jankiela. Czas akcji: Akcja rozpoczyna się wraz z przyjazdem Tadeusza do Soplicowa. Trwa od piątkowego popołudnia do wtorku, latem 1811 roku oraz przez dwa wiosenne dni roku następnego. Obejmuje więc tylko 7 dni. Bohaterowie jednak wspominają wcześniejsze wydarzenia – historię Jacka Soplicy, młodość Sędziego, uchwalenie Konstytucji 3 maja, powstanie i walki Legionów Dąbrowskiego.  

Balladyna Słowackiego na lekcji

Miejsce akcji Akcję umiejscawia autor „koło jeziora Gopło”, a więc w miejscu znaczącym dla historii ziem polskich – to te prasłowiańskie tereny są przecież miejscem akcji legend o Piaście i Popielu, którego myszy zjadły… Czas akcji Akcja Balladyny rozgrywa się w czasach przedhistorycznych i w czasie baśniowym („za czasów bajecznych”). Czasy te przypominają początki prasłowiańszczyzny, wspominane są imiona Piasta i Popiela, legendarnych władców dawnych ziem polskich, Pustelnik okazuje się wygnanym królem Popielem III. Autor Juliusz Słowacki 1809-1849

Zemsta Aleksandra Fredry na lekcji

Autor Aleksander Fredro (1793-1876) Hrabia. Jeden z najwybitniejszych polskich komediopisarzy. Za jego najlepsze komedie uważa się Zemstę, Pana Jowialskiego oraz Śluby panieńskie, czyli magnetyzm serca. Czas i miejsce akcji Dokładnie nieznane. Akcja Zemsty toczy się najprawdopodobniej pod koniec XVIII albo na początku XIX wieku – świadczy o tym wypowiedź Cześnika, wspomnienie konfederacji barskiej (1768-1772) – akt IV, scena I. Wydarzenia przedstawione w Zemście rozgrywają się w ciągu jednego dnia. Miejscem jest zamek szlachecki.

Świętoszek na lekcji

Skąd pomysł utworu? Wiek XVII to lata silnej władzy Kościoła katolickiego, który zagrożony w poprzednim stuleciu ruchami reformacyjnymi, teraz na nowo zdobywał sprzymierzeńców. Powstawały nowe zakony, stowarzyszenia religijne ludzi świeckich (np. szczególnie wrogie Molierowi Towarzystwo Świętego Sakramentu). Zdarzało się, że hasła religijne wykorzystywano do walki o władzę lub majątek. Ta właśnie sytuacja zainspirowała Moliera do napisania Świętoszka. Komediopisarz mógł sobie pozwolić na tak ostre wystąpienie tylko dzięki przychylności króla – Ludwika XIV.

Romeo i Julia na lekcji

Czas i miejsce akcji Miejsce to Werona i Mantua – włoskie miasta. Czas akcji – koniec wieku XVI (w dramacie wspomniane jest trzęsienie ziemi z 1580 r. – akt 1, scena 3). Akcja rozgrywa się w ciągu pięciu dni. Autor William Szekspir  (Shakespeare) (1564-1616) Angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych twórców teatru. Stworzył zupełnie nowy gatunek dramatyczny, tzw. dramat szekspirowski. Najważniejszym motywem jego dramatów jest problem władzy, która jawi się jako demoralizująca

Faraon Bolesława Prusa na lekcji

Czas akcji 1087-1085 p.n.e. Skąd to wiemy? Kapłan Herhor jest postacią historyczną. Wstąpił na tron w 1085 roku p.n.e. Akcja utworu trwa dwa lata. Miejsce akcji Memfis – pałac faraonów. Teby – tu znajduje się świątynia Amona, w której Herhor był arcykapłanem. Teby to także miejsce spoczynku Ramzesa XII. Pustynia niedaleko Jezior Sodowych – miejsce potyczki ze zbuntowanymi Libijczykami. Świątynia bogini Hator – tu Ramzes poznał Pentuera, a przy okazji przekonał się o manipulacjach

Antygona Sofoklesa na lekcji

Czas akcji I połowa XIII w. p.n.e. Miejsce akcji Teby Autor Sofokles Żył w V w. p.n.e.  Największy tragik w starożytnej Grecji. Wprowadził wiele innowacji scenicznych – dodał do tragedii trzeciego aktora, po raz pierwszy zastosował na scenie dekoracje, zwiększył liczbę członków chóru z 12 do 15. Był autorem 120 tragedii, z czego zachowało się w całości zaledwie 7. Słynne utwory: Antygona, Ajas, Król Edyp. Bohaterowie Antygona – tytułowa bohaterka, córka

Pieśń o Rolandzie na lekcji

Pieśń o Rolandzie Lektura w epoce Stop! Jesteś w średniowieczu! Tu spotkasz rycerzy, zakonników, wędrujących mnichów i pokutujących biczowników. W miastach – żaków studiujących w ośrodkach akademickich,  takich jak Bolonia czy paryska Sorbona, albo polska Akademia Krakowska, ale nie licz na duże skupiska miast i gęste zaludnienie. Raczej tu pusto, zwłaszcza po zarazie, zwanej czarną śmiercią, która w XIV wieku spustoszyła Europę.  Ujrzysz za to katedry gotyckie, zamki rycerskie, ciche