Breaking news
  • No posts where found

Czasy nowożytne (Historia)

Od wielkości do niebytu

Od śmierci Zygmunta Augusta, ostatniego Jagiellona, do końca XVIII w. na tronie Rzeczypospolitej zasiadali władcy elekcyjni. W tym czasie Polska traciła stopniowo swoje znaczenie, by w 1795 r. zniknąć całkowicie z mapy Europy. Kto decydował o losach kraju? Decydującą rolę w rządzeniu państwem miała szlachta. To jej przedstawiciele zasiadali w sejmie i senacie, ona piastowała wszystkie urzędy. Od połowy XVII w. o najważniejszych sprawach państwowych decydowali już jednak magnaci. Rodziny Ossolińskich, Sapiehów, Radziwiłłów czy Czartoryskich uzależniały od siebie

Uprzywilejowana szlachta

Od XIV wieku polska szlachta otrzymała szereg przywilejów. Zapewniły jej one dominującą pozycję w państwie do końca istnienia Rzeczypospolitej, czyli do 1795 roku. Czym były przywileje? To akty prawne wydawane przez monarchę. Nadawano w nich określone uprawnienia poszczególnym osobom lub całym stanom (np. ogółowi szlachty). Dlaczego królowie nadawali przywileje szlachcie? Nadawanie przywilejów zapewniało monarchom przychylność szlachty. Szlachta otrzymując korzystne dla niej prawa, nie występowała przeciw królowi. Władca miał więc zapewniony spokój

Królowie elekcyjni

Pamiętasz, czym jest wolna elekcja? Czy wiesz, kto był pierwszym królem Polski wybranym podczas wolnej elekcji? Powtórka przyda się szczególnie trzecioklasistom! Przeczytaj uważnie fragment: Bezpotomna śmierć Zygmunta Augusta w 1572 r. postawiła przed zjednoczonym państwem problem wyboru nowego władcy. (…) Senatorowie (…) uzyskali sukces, ustalając na miejsce przyszłej elekcji okolice Warszawy. (…) Sejm konwokacyjny ustalił (…), że zjazdy i sejmy w czasie bezkrólewia miał zwoływać prymas, któremu powierzono kierowanie elekcją, natomiast ogłaszać wybór króla

Wielkie odkrycia geograficzne

Pamiętasz, czego dokonali Krzysztof Kolumb i Vasco da Gama? Historię wielkich odkryć geograficznych musisz znać! Przypomnij sobie, jakie ziemie znali Europejczycy w średniowieczu! Znano tylko niewielką część Azji i północną część Afryki. Włoch Marco Polo (XIII– XIV w.) dotarł wprawdzie do Chin, ale z państwem tym nie utrzymywano przecież bezpośredniej wymiany handlowej. Bano się zresztą dalekich podróży, bo wierzono, że morza roją się od potworów zatapiających statki, a wyspy i lądy zamieszkują przedziwne stwory. Przeczytaj uważnie

Rzeczpospolita XVII wieku

 Pamiętasz, z kim walczyła Polska w XVII wieku? A wiesz, czym było liberum veto? Przed egzaminem nie możesz mieć wątpliwości! Przeczytaj uważnie fragment: W ciągu czterech miesięcy upadło państwo pozornie będące jednym z większych w Europie. Wstrząs, który towarzyszył temu upadkowi, doprowadził do ostrej reakcji antyszwedzkiej, przyśpieszonej i pogłębionej polityką stosowaną w Polsce przez Szwedów. Najeźdźcy traktując zajęte ziemie jako łup wojenny starali się kontrybucjami i podatkami, a głównie rabunkiem wyciągnąć z nich jak największe zyski (…).

Rozbory

 Pamiętasz, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do rozbiorów Polski? Umiesz pokazać ziemie, które utraciła Polska na rzecz swoich sąsiadów? Te wiadomości mogą Ci być potrzebne na egzaminie. Przeczytaj uważnie fragment: Wobec szybkich postępów armii rosyjskich w Turcji i niechęci Austrii i Prus do wplątania się w nową wojnę, wysunięty został projekt kompromisu przewidujący dla wszystkich partnerów wielkiej polityki korzyści uzyskane kosztem Polski. (…) Postępy caratu w imperium tureckim mogły zostać zrekompensowane zdobyczami Habsburgów na północ

Rzeczpospolita szlachecka

Rzeczpospolita szlachecka Niewątpliwie Polskę między XV a XVIII stuleciem wyróżniała na tle Europy wyjątkowa pozycja polityczna stanu szlacheckiego. Stosunkowo liczny u nas (ok. 10% populacji) – był wewnętrznie niejednolity. Na szczycie znajdowała się zamożna i wpływowa magnateria, posiadająca nawet prywatne siły zbrojne, w centrum szlachta średnia (specjaliści dzielą ją na wielowioskową, jednowioskową i kollokacyjną, czyli właścicieli części wsi), a na samym końcu szlachta zagrodowa i tzw. gołota (nieposesjonaci). Rzeczpospolita szlachecka

14. Przedstaw i scharakteryzuj główne tendencje rozwojowe sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej w Rosji w drugiej połowie XIX w.

Wojna krymska (1853-1855) stanowiła ważną cezurę w dziejach Rosji. Klęska zadana Rosji przez koalicję Anglii, Francji, Turcji i Piemontu wstrząsnęła fundamentami systemu i zmusiła następcę Mikołaja I, jego syna Aleksandra II, do szeregu reform. Reformy Aleksandra II Najistotniejszą okazał się edykt uwłaszczeniowy wraz z manifestem znoszącym poddaństwo (1861 rok), którego projekt opracowywała specjalna komisja przez kilka lat. Procedura przekazywania ziemi w ręce chłopskie miała dosyć skomplikowany charakter i była dla chłopów uciążliwa i niekorzystna. Jej podstawowe znaczenie

Wskaż i scharakteryzuj nurty pracy organicznej i ugody w okresie zaborów.

Lojalizm i trójlojalizm Po fiasku wielkich planów i marzeń związanych z osobą Napoleona nastał czas „małego realizmu”. Jego praktyczną formę stanowił lojalizm, czyli ugoda, oraz legalna walka polityczna w określonych przez zaborców ramach ustrojowo-prawnych. Po kongresie wiedeńskim nurt lojalistyczny cieszył się nawet znaczącym poparciem społecznym. W Wielkim Księstwie Poznańskim do ugody zmierzał z kolei namiestnik, książę Antoni Radziwiłł, a w Rzeczypospolitej Krakowskiej prezes jej Senatu, Stanisław Wodzicki. Wysiłki lojalistów nie przyniosły trwałych efektów, a represje, które spadły na

13.6. Jaka była postawa Polaków wobec germanizacji i rusyfikacji?

Okres po powstaniu styczniowym to czas wzmożonych represji policyjnych i politycznych działań zmierzających, w zależności od zaboru, do germanizacji bądź rusyfikacji i wyperswadowania Polakom raz na zawsze myśli o niepodległości. Zabór pruski Stosunki w zaborze pruskim ułożyły się, w porównaniu np. z Rosją, na zasadzie pewnego paradoksu. Z jednej strony dokuczliwe wobec Polaków prawa i działania administracji, z drugiej zaś pewne legalne możliwości, nieistniejące w państwie carów, stworzyły system nazwany przez wybitnego poznańskiego historyka profesora Lecha Trzeciakowskiego „uciskiem praworządnym”, ponieważ Prusy,

13.5. Jaką postawę przyjął Kościół katolicki wobec polityki zaborców?

Czas niewoli stał się dla narodu z wielu względów okresem przełomu i próby. Był to także okres przełomu i próby dla Kościoła, który był instytucją integralnie związaną ze społeczeństwem. W nowej sytuacji, gdy państwa polskiego nie było na mapie, rola polityczna i społeczna Kościoła uległa wzmocnieniu. Pozostał on jedyną polską formą instytucjonalną akceptowaną i tolerowaną przez zaborców, którzy musieli się z nim liczyć.Postawa duchowieństwa wobec niepodległościowych dążeń narodu była niejednoznaczna. Złożyło się na to wiele przyczyn. Biskupi,

13.4. Jaka była polityka państw zaborczych wobec Polaków?

W polityce zaborców w okresie popowstaniowym nastąpiły dosyć istotne różnice. Władze rosyjskie i pruskie prowadziły w miarę konsekwentną politykę represji, zaś Austria po bolesnych porażkach (lata 1859 i 1866) poszła w kierunku kompromisu z największymi narodami zamieszkującymi monarchię naddunajską, w tym także z Polakami. Zabór pruski W zaborze pruskim już w okresie Wiosny Ludów lokalni Niemcy wystąpili przeciw ewentualnym ustępstwom rządu wobec Polaków, apelując o wzmożenie represji. U schyłku XIX w. nacjonalizm w Niemczech zdobył wielu nowych zwolenników. Przeniknął niemal do wszystkich kręgów

13.3. Omów reformy uwłaszczeniowe na ziemiach polskich i ich konsekwencje.

Zabór pruski Najwcześniej do reform uwłaszczeniowych doszło w zaborze pruskim. Impulsem stały się dla władz klęski poniesione przez Francję, które uświadomiły potrzebę zmian i unowocześnienia państwa.Na mocy porozumienia między chłopem a dziedzicem, który otrzymywał odszkodowanie od chłopa, uwłaszczenie przebiegało na trzy sposoby. Najkrótszą drogą do otrzymania własności rolnej było jej wykupienie od dziedzica, jednak stać było na to tylko nielicznych. Drugi sposób polegał na odpracowaniu przez określoną liczbę lat na pańskim gruncie wartości

13.2. Jaką rolę odegrała sprawa chłopska w powstaniach: kościuszkowskim, listopadowym, krakowskim i styczniowym?

Sprawa chłopska nierozerwalnie łączyła się z ruchem narodowowyzwoleńczym od samych jego początków. Trzeba pamiętać o tym, że miliony chłopów stanowiły potencjalną bazę zarówno dla narodowych powstań, jak i zaborczych armii. Ideały oświecenia, propagujące m.in. reformy na wsi w celu łagodzenia ciężarów feudalizmu, bądź potężne wpływy politycznego cyklonu, jakim była rewolucja francuska, zmuszały do zajęcia stanowiska w tej kwestii. Zaczęto sobie uświadamiać, że chłopi są nierozerwalną częścią narodu, a nie tylko tanią siłą roboczą. W okresie napoleońskim chłopi

13.1. Przedstaw genezę, przebieg i znaczenie powstania styczniowego.

Geneza Niepodległościowe aspiracje narodu. Osłabienie Rosji po wojnie krymskiej (1853-1855 przegranej przez państwo carów z koalicją Anglii, Francji, Turcji). „Wiosna posewastopolska”, czyli pewna liberalizacja stosunków w imperium rosyjskim, procentująca reformami: uwłaszczeniową z 1861 roku i wypuszczeniem więźniów politycznych, co praktycznie oznaczało także powrót polskich zesłańców. Manifestacje patriotyczne organizowane przez powstające kółka spiskowe od końca lat pięćdziesiątych (częściowo z inicjatywy emigracyjnej, częściowo zaś lokalnej), rozbudzające świadomość polityczną społeczeństwa, aktywizujące do wystąpień i prowokujące zaborcę do reakcji. Najważniejsze z manifestacji

12.1 Przedstaw genezę, przebieg i konsekwencje wojny secesyjnej.

Geneza Odmienne drogi rozwoju gospodarczo-społecznego na Południu i Północy Stanów Zjednoczonych. Zurbanizowana Północ rozwijała się szybko, stosunki społeczno-ekonomiczne układały się na gruncie klasycznego liberalnego kapitalizmu, gdzie praca była towarem, rolnictwo zaś oparte było na tradycyjnych gospodarstwach farmerskich. Rolnicze Południe gospodarkę opierało na wielkich monokulturach bawełnianych i pszenicznych, uprawianych na gigantycznych plantacjach, gdzie siłą roboczą byli niewolnicy (przestarzałe struktury, brak mechanizacji wymagały olbrzymiego nakładu taniej pracy). Związana z powyższymi sprzecznościami kwestia ceł – Północ

11.2. Wiosna Ludów na ziemiach polskich.

Tym razem najaktywniej w rytm europejskiej burzy politycznej, jaką była Wiosna Ludów, włączyły się w 1848 roku ziemie zaboru pruskiego, wyniszczone represjami i do tej pory omijane raczej przez powstania narodowe. 20 marca 1848 roku powstał w Poznaniu Komitet Narodowy, w skład którego wchodzili: Gustaw Potworowski, Maciej Mielżyński, Walenty Stefański, Paweł Andrzejewski, Jan Palacz (dwaj ostatni to przedstawiciele ludu). Pojawiły się postulaty spolszczenia administracji i wprowadzenia autonomii. Ruch rozszerzył się na prowincję, sięgając aż po ziemię chełmińską.

11.1. Jak przebiegała Wiosna Ludów (1848-1849) w Europie?

Geneza Niezadowolenie narodów europejskich z postanowień i funkcjonowania zasad kongresu wiedeńskiego (pogwałcone aspiracje narodowe). Kryzys gospodarczy połowy lat czterdziestych i związane z tym skutki ekonomiczne i społeczne (podwyżki cen żywności, bankructwa firm, bezrobocie). Rozbudzona świadomość narodowa. Liberalizm dążący do konstytucyjnej formy rządów, socjalizm utopijny i „naukowy” krytycznie nastawiony do społeczno-ekonomicznej rzeczywistości. Przyczyny lokalne, np. niezadowolenie z rządów Ludwika Filipa we Francji, dążenie do samostanowienia Węgier. Przebieg wypadków Francja Powszechnie znienawidzony, otoczony atmosferą nadużyć finansowych i skandali rząd francuskiego

10.4. Dokonaj porównania wydarzeń w 1846 roku w Galicji i w Poznańskiem.

Powstanie galicyjskie, które w ambitnych zamierzeniach miało objąć trzy zabory, ograniczyło się w 1846 roku do Galicji i Rzeczypospolitej Krakowskiej. Trwało niewiele ponad tydzień, co wynikało z całkowitego nieprzygotowania spiskujących, naiwnie wierzących w moc słusznych słów i haseł, lekceważących wroga oraz istotne kwestie społeczne (nierozwiązana sprawa chłopstwa). Na niekorzyść powstania działała także ówczesna sytuacja geopolityczna. Europa była wówczas spokojna, choć dziś wiemy, że była to klasyczna cisza przed burzą. Przeciwnik umiejętnie, bezwzględnie i bez skrupułów, nie bacząc

10.3. Jak przebiegało powstanie krakowskie z 1846 roku?

Geneza Z inicjatywy Towarzystwa Demokratycznego Polskiego doszło do zawiązania trójzaborowego spisku, którego centrum kierownicze znajdowało się w Wielkopolsce (tzw. Centralizacja Poznańska wyłoniona ­z wcześniejszego Komitetu). Koncepcje polityczne rodziły się w rywalizacji ze Związkiem Plebejuszy, który z powodu zdrady został rozbity. Kwestia chłopska w zaborze pruskim była już niemal rozwiązana (rząd przeprowadzał tam akt uwłaszczenia od lat dwudziestych), w pozostałych nadal był palącym problemem. Kolejny donos w listopadzie 1845 roku spowodował aresztowanie przywódców przewidzianego na rok następny powstania, m.in.