Breaking news
  • No posts where found

Czasy nowożytne (Historia)

Konflikt francusko-habsburski XVI-XVIII w. i walka o dominację w Europie w owym czasie

Najdłuższym i zapewne najbardziej spektakularnym konfliktem pierwszych kilku stuleci epoki nowożytnej stały się zmagania o hegemonię w Europie głównie między Francją a państwami rządzonymi przez Habsburgów (Hiszpanią i Austrią; krajami niemieckimi i burgundzkim dziedzictwem w mniejszym już stopniu), do których włączały się też przejściowo Niderlandy, Skandynawia czyli Dania i Szwecja, polityczny mikrokosmos włoski, a nawet epizodycznie Turcja i środkowoeuropejskie potęgi. Geneza wojen Genezy zaskakująco długotrwałego sporu należałoby szukać w splocie różnorakich czynników. Francja końca XV w. była krajem solidnie zunifikowanym, o silnej

Konflikty o podłożu religijnym w Europie XVI w. Rewolucja i powstanie w Niderlandach.

Reformacja religijna stała się szybko również wielkim ruchem społeczno-politycznym i to nadało jej dynamizmu. Jak często bywa, przerosła w skutkach najśmielsze oczekiwania tych, którzy ją zapoczątkowali. Doprowadziła  nie tylko do rozłamu w zachodnim chrześcijaństwie, ale i spowodowała głębokie konflikty natury politycznej, w pewnych momentach (np. wojna chłopska) doprowadzające do ogólnego zamętu. Zwolennicy Lutra, wywodzący się z różnych grup społecznych i mający często sprzeczne interesy, nie stanowili monolitu. Niezależnie od grupy umiarkowanych

Granice Polski po II wojnie światowej.

Granica polsko-rosyjska Granice powojennej Polski nabierały kształtów jeszcze podczas wielkiego globalnego konfliktu. Najszybciej zapadły faktyczne, choć jeszcze początkowo nieformalne, decyzje w kwestii granicy polsko-radzieckiej. Stalin nie zamierzał łatwo zrezygnować z nabytków, czyli aneksji dokonanych po 17 września 1939 roku. Między innymi z powodu diametralnie odmiennego podejścia do problemu granic nie doszło do podpisania odnośnego porozumienia między dwoma rządami w latach 1941-1943, gdy nawiązały one stosunki dyplomatyczne. Po ich zerwaniu w kwietniu 1943 roku ZSRR w sposób

Polska i jej ziemie podczas II wojny światowej.

W wyniku wrześniowej klęski i agresji dwóch najpotężniejszych sąsiadów: hitlerowskich Niemiec i stalinowskiego ZSRR obszary Polski znalazły się w 1939 roku pod okupacją tych państw, nie licząc skrawków Podhala, Spisza i Orawy przyłączonych z łaski III Rzeszy do sprzymierzonej z nią Słowacji. Granica między głównymi okupantami została wyznaczona na mocy układu z 28 września 1939 roku, podczas drugiej wizyty Ribbentropa w Moskwie i przebiegała od Suwalszczyzny, jezior augustowskich, krawędzią Prus Wschodnich, Pisą, Narwią, Bugiem, następnie prostopadle do kolana Sanu

Rzeczpospolita w dobie rozbiorów.

Zanarchizowana, paraliżowana niemocą i absurdem swego ustroju, a zarazem osłabiona licznymi wojnami toczonymi w poprzednim stuleciu oraz na początku XVIII w., Polska stawała się łatwą ofiarą dla ekspansywnych sąsiadów. Na myś­li mamy oczywiście Rosję po wojnie północnej (1700-1721), Prusy pod rządami budujących, a potem umacniających absolutyzm oraz siłę militarną państwa władców: Wielkiego Elektora (Fryderyka Wilhelma), Fryderyka Wilhelma I („króla sierżanta”), Fryderyka II (jego kraj wykazał niesamowitą odporność na ciosy podczas wojny siedmioletniej 1756-1763) Austrię, która

Rzeczpospolita w XVII w. i pierwszej połowie XVIII stulecia.

Początki kryzysu Pierwsze dziesięciolecia XVII wieku nie zdradzały jeszcze nadchodzących burz i głębokiego kryzysu Rzeczypospolitej. Co prawda w pierwszych dwóch fazach konfliktu ze Szwecją Polska utraciła swój niedawny nabytek w postaci większości Inflant, na mocy rozejmów w Mitawie (1622), Starym Targu (1629) i Sztumskiej Wsi (1635), zarządzanych przez prężne północno-bałtyckie mocarstwo, ale zarówno międzynarodowy prestiż, jak i gospodarka nie doznały na tym wielkiego uszczerbku. Donioślejsze konsekwencje mogła mieć utrata przez Polskę kontroli nad Pomorzem Gdańskim, a szczególnie

Przywileje szlacheckie – zestawienie

Zapamiętaj! Przywileje to akty wydawane przez króla, nadające poszczególnym osobom lub całym stanom określone uprawnienia. Zapamiętaj najważniejsze przywileje! Przywilej budziński – 1355 r. Przywilej koszycki – 1374 r. Przywilej piotrkowski – 1388 r. Przywilej czerwiński – 1422 r. Przywilej jedlneński – 1430 r. Przywilej krakowski – 1433 r. Przywileje cerekwicko-nieszawskie – 1454 r. Przywilej piotrkowski – 1496 r. Konstytucja nihil novi – 1505 r. To jest ważne! Polska szlachta zdobyła w okresie późnego średniowiecza takie prawa, które umożliwiły jej

Unie – związki państw

Czym jest unia? To związek państw (z języka łacińskiego unio = zjednoczenie, jedność) Unia personalna – połączenie dwóch państw osobą monarchy (taka była np. unia polsko-węgierska za panowania króla Ludwika czy unia polsko-saska). Unia realna – państw nie łączy tylko wspólny król, ale oba kraje mają też wspólne pewne instytucje, np. sejm i senat, jak to ustalono w akcie unii lubelskiej z 1569 roku. Nie tylko Ludwik… …władał jednocześnie Polską i Węgrami. Tak rządził

Od wielkości do niebytu

Od śmierci Zygmunta Augusta, ostatniego Jagiellona, do końca XVIII w. na tronie Rzeczypospolitej zasiadali władcy elekcyjni. W tym czasie Polska traciła stopniowo swoje znaczenie, by w 1795 r. zniknąć całkowicie z mapy Europy. Kto decydował o losach kraju? Decydującą rolę w rządzeniu państwem miała szlachta. To jej przedstawiciele zasiadali w sejmie i senacie, ona piastowała wszystkie urzędy. Od połowy XVII w. o najważniejszych sprawach państwowych decydowali już jednak magnaci. Rodziny Ossolińskich, Sapiehów, Radziwiłłów czy Czartoryskich uzależniały od siebie

Uprzywilejowana szlachta

Od XIV wieku polska szlachta otrzymała szereg przywilejów. Zapewniły jej one dominującą pozycję w państwie do końca istnienia Rzeczypospolitej, czyli do 1795 roku. Czym były przywileje? To akty prawne wydawane przez monarchę. Nadawano w nich określone uprawnienia poszczególnym osobom lub całym stanom (np. ogółowi szlachty). Dlaczego królowie nadawali przywileje szlachcie? Nadawanie przywilejów zapewniało monarchom przychylność szlachty. Szlachta otrzymując korzystne dla niej prawa, nie występowała przeciw królowi. Władca miał więc zapewniony spokój

Królowie elekcyjni

 Czym jest elekcja? Elekcja – z łaciny: electio = wybór – powoływanie króla w drodze obioru. Elekcja viritim – z łaciny: pojedynczo, osobno – cała szlachta uczestniczy w obiorze króla. Interreks – z łaciny: osoba sprawująca najwyższą władzę w państwie w czasie bezkrólewia – w Polsce te obowiązki pełnił prymas, czyli arcybiskup gnieźnieński. Skojarz daty: 1572-1795 W 1572 r. (śmierć króla Zygmunta Augusta) dynastia Jagiellonów przestaje rządzić Polską. Odtąd, do 1795 r., na tronie polskim będą zasiadać królowie wybierani przez szlachtę. Uwaga!

Wielkie odkrycia geograficzne

Zamorska ekspansja Kraje, które na przełomie XV i XVI w. zaczęły zamorską ekspansję, to Portugalia i Hiszpania. Portugalczycy już w XV w. podróżowali wzdłuż zachodnich wybrzeży Afryki, a Bartolomeu Diaz w 1488 r. odkrył południowy jego kraniec (Przylądek Dobrej Nadziei). Hiszpanie w 1492 r. ostatecznie wyparli muzułmanów ze swego kraju (podbój Grenady). Setki zaprawionych w bojach ludzi było gotowych do dalszej ekspansji, która skierowała się ku krajom Ameryki Południowej i Środkowej. Państwa, które później wzięły udział w zdobywaniu nowych ziem, to

Rzeczpospolita XVII wieku

Skojarz władców panujących w XVII wieku w Polsce! Zygmunt III Waza Władysław IV Jan Kazimierz Michał Korybut Wiśniowiecki Jan III Sobieski Władcy, którzy panowali w XVII w. w Polsce Zygmunt III Waza (1587-1632) Pierwszy z dynastii Wazów na polskim tronie. Syn króla Szwecji Jana III i Katarzyny Jagiellonki. Za jego panowania rozpoczęły się wojny Polski ze Szwecją i Turcją. Próbował także opanować Rosję. Władysław IV (1632-1648) Syn Zygmunta III. Walczył z Rosją, a w celu powstrzymania zaborczej Szwecji stworzył

Rozbory

 Pamiętasz, kiedy i w jakich okolicznościach doszło do rozbiorów Polski? Umiesz pokazać ziemie, które utraciła Polska na rzecz swoich sąsiadów? Te wiadomości mogą Ci być potrzebne na egzaminie. Przeczytaj uważnie fragment: Wobec szybkich postępów armii rosyjskich w Turcji i niechęci Austrii i Prus do wplątania się w nową wojnę, wysunięty został projekt kompromisu przewidujący dla wszystkich partnerów wielkiej polityki korzyści uzyskane kosztem Polski. (…) Postępy caratu w imperium tureckim mogły zostać zrekompensowane zdobyczami Habsburgów na północ

Rzeczpospolita szlachecka

Rzeczpospolita szlachecka Niewątpliwie Polskę między XV a XVIII stuleciem wyróżniała na tle Europy wyjątkowa pozycja polityczna stanu szlacheckiego. Stosunkowo liczny u nas (ok. 10% populacji) – był wewnętrznie niejednolity. Na szczycie znajdowała się zamożna i wpływowa magnateria, posiadająca nawet prywatne siły zbrojne, w centrum szlachta średnia (specjaliści dzielą ją na wielowioskową, jednowioskową i kollokacyjną, czyli właścicieli części wsi), a na samym końcu szlachta zagrodowa i tzw. gołota (nieposesjonaci). Rzeczpospolita szlachecka

14. Przedstaw i scharakteryzuj główne tendencje rozwojowe sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej w Rosji w drugiej połowie XIX w.

Wojna krymska (1853-1855) stanowiła ważną cezurę w dziejach Rosji. Klęska zadana Rosji przez koalicję Anglii, Francji, Turcji i Piemontu wstrząsnęła fundamentami systemu i zmusiła następcę Mikołaja I, jego syna Aleksandra II, do szeregu reform. Reformy Aleksandra II Najistotniejszą okazał się edykt uwłaszczeniowy wraz z manifestem znoszącym poddaństwo (1861 rok), którego projekt opracowywała specjalna komisja przez kilka lat. Procedura przekazywania ziemi w ręce chłopskie miała dosyć skomplikowany charakter i była dla chłopów uciążliwa i niekorzystna. Jej podstawowe znaczenie

Wskaż i scharakteryzuj nurty pracy organicznej i ugody w okresie zaborów.

Lojalizm i trójlojalizm Po fiasku wielkich planów i marzeń związanych z osobą Napoleona nastał czas „małego realizmu”. Jego praktyczną formę stanowił lojalizm, czyli ugoda, oraz legalna walka polityczna w określonych przez zaborców ramach ustrojowo-prawnych. Po kongresie wiedeńskim nurt lojalistyczny cieszył się nawet znaczącym poparciem społecznym. W Wielkim Księstwie Poznańskim do ugody zmierzał z kolei namiestnik, książę Antoni Radziwiłł, a w Rzeczypospolitej Krakowskiej prezes jej Senatu, Stanisław Wodzicki. Wysiłki lojalistów nie przyniosły trwałych efektów, a represje, które spadły na

13.6. Jaka była postawa Polaków wobec germanizacji i rusyfikacji?

Okres po powstaniu styczniowym to czas wzmożonych represji policyjnych i politycznych działań zmierzających, w zależności od zaboru, do germanizacji bądź rusyfikacji i wyperswadowania Polakom raz na zawsze myśli o niepodległości. Zabór pruski Stosunki w zaborze pruskim ułożyły się, w porównaniu np. z Rosją, na zasadzie pewnego paradoksu. Z jednej strony dokuczliwe wobec Polaków prawa i działania administracji, z drugiej zaś pewne legalne możliwości, nieistniejące w państwie carów, stworzyły system nazwany przez wybitnego poznańskiego historyka profesora Lecha Trzeciakowskiego „uciskiem praworządnym”, ponieważ Prusy,

13.5. Jaką postawę przyjął Kościół katolicki wobec polityki zaborców?

Czas niewoli stał się dla narodu z wielu względów okresem przełomu i próby. Był to także okres przełomu i próby dla Kościoła, który był instytucją integralnie związaną ze społeczeństwem. W nowej sytuacji, gdy państwa polskiego nie było na mapie, rola polityczna i społeczna Kościoła uległa wzmocnieniu. Pozostał on jedyną polską formą instytucjonalną akceptowaną i tolerowaną przez zaborców, którzy musieli się z nim liczyć.Postawa duchowieństwa wobec niepodległościowych dążeń narodu była niejednoznaczna. Złożyło się na to wiele przyczyn. Biskupi,

13.4. Jaka była polityka państw zaborczych wobec Polaków?

W polityce zaborców w okresie popowstaniowym nastąpiły dosyć istotne różnice. Władze rosyjskie i pruskie prowadziły w miarę konsekwentną politykę represji, zaś Austria po bolesnych porażkach (lata 1859 i 1866) poszła w kierunku kompromisu z największymi narodami zamieszkującymi monarchię naddunajską, w tym także z Polakami. Zabór pruski W zaborze pruskim już w okresie Wiosny Ludów lokalni Niemcy wystąpili przeciw ewentualnym ustępstwom rządu wobec Polaków, apelując o wzmożenie represji. U schyłku XIX w. nacjonalizm w Niemczech zdobył wielu nowych zwolenników. Przeniknął niemal do wszystkich kręgów