• Najbardziej klasyczne nowele to na przykład Katarynka, Kamizelka, Janko Muzykant.
    • Są jednowątkowe, akcja w nich rozwija się chronologicznie, od wprowadzenia przez rozwój akcji do punktu kulminacyjnego i rozwiązania.
    • W nowelach Prusa kluczowy element odgrywający rolę w kolejnych etapach akcji wniesiony został do tytułu.
  • W Janku Muzykancie Sienkiewicza pewną innowacją jest głos narratora wypowiadającego się z pozycji mieszkańca wsi, człowieka z ludu – a nie obiektywnego, zdystansowanego przekaźnika.
  • W Szkicach węglem komplikacje kompozycyjne idą jeszcze dalej: ironia, groteska, absurd, stylizacja językowa unowocześniają budowę noweli.
  • Orzeszkowa w Gloria victis także odstępuje od klasycznej konwencji: wprowadza opowieść ramową i antropomorfizację lasu.
  • Z kolei Powracająca fala Bolesława Prusa rozrasta się w opowiadanie. Jest tu kilka wątków – choćby losy Gosławskiego obok poczynań młodego Adlera, złożona problematyka, dość duża jak na nowelę objętość utworu.

Uwaga!
Czasami rozróżnienie – nowela a opowiadanie – bywa trudne lub dyskusyjne, choć niby wyróżniki gatunków są ustalone: nowela powinna być zwięzła, jednowątkowa, zamknięta, pozbawiona opisów lub komentarzy. Opowiadanie może je mieć, może być dłuższe, może pozostawać otwarte, wielowątkowe i posiadać różnych narratorów. Z tym że… pisarze nadto nie trzymają się surowych rygorów literackich i wprowadzają ulepszenia i innowacje kompozycyjne do noweli – a ta upodabnia się do opowiadań.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

https://aleklasa.pl/gimnazjum/c269-powtorka-z-polskiego/c276-pozytywizm/10-jaka-problematyke-poruszali-pozytywisci-w-nowelach

https://aleklasa.pl/liceum/c111-jak-odpowiadac-z-polskiego/realizm-pozytywizm/c140-pozytywizm-w-polsce/jakie-przyklady-nowel-pozytywistycznych-mozesz-podac-okresl-ich-problematyke

https://aleklasa.pl/gimnazjum/c214-lekcje-z-epok-literackich/c222-pozytywizm/nowele

 

https://aleklasa.pl/gimnazjum/c268-prace-pisemne/praca-domowa-jezyk-polski/na-konkretnych-przykladach-omow-roznice-miedzy-nowela-a-powiescia

Na czym polega różnica między nowelą a powieścią? Omów różnice na konkretnych przykładach.