Breaking news
  • No posts where found

Składnia (Gramatyka)

Co to jest wypowiedzenie?

Co to jest wypowiedzenie? Przyjrzyjcie się poniższym przykładom: braciszek, złodziej, tramwaj, papuga, jazda, las. W trakcie jazdy tramwajem przez zielony las, braciszek odebrał złodziejowi swoje buty. Na ramię broń! Z pierwszego zespołu wyrazów nie można utworzyć żadnej logicznej całości, natomiast w przykładzie drugim – słowa układają się w sensowny sposób (użyto ich w odpowiednich formach gramatycznych i odpowiednim szyku). Podobną sytuację znajdziemy w przykładzie trzecim. Tu także mamy do czynienia

Zdania złożone współrzędnie

Zdania złożone współrzędnie Zdaniem złożonym nazywamy takie zdanie, które składa się z dwóch lub więcej zdań pojedynczych, np.: Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu, wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi. Zdania wchodzące w skład zdania złożonego, podobnie jak części zdania pojedynczego, mogą pozostawać względem siebie w stosunku współrzędnym lub podrzędnym. W tym pierwszym wypadku mamy do czynienia ze zdaniem współrzędnie złożonym. Definiujemy je następująco: Zdaniem złożonym współrzędnie nazywa się zdanie składające się ze zdań

Imiesłowowy równoważnik zdania TEST

Imiesłowowy równoważnik zdania   1. Które zdania są poprawne? a) Idąc po górach, były piękne. b) Idąc po górach, uznał, że są piękne. c) Idąc po górach, zgubił czapkę. d) Idąc po górach, spadła mu czapka. Odp. …………………………………………………………… 2. Przekształć poniższe zdania na wypowiedzenia z imiesłowowymi równoważnikami. Czy wszystkie uda się zamienić? a) Szalał na przerwie. Nabił sobie guza. ………………………………………………………………………………………………………………………….. b) Kiedy umarł, rodzina podzieliła majątek. ……………………………………………………………………………………………………………………… c) Kiedy umierał, podzielił swój

Zdania złożone TEST

Zdania złożone TEST 1. Które z poniższych zdań jest zdaniem złożonym podrzędnie okolicznikowym sposobu? A. Chodzi tam, żeby odpocząć od zgiełku miasta. B. Martwiłam się tak, że nie zdążę na pociąg. C. Poprosiłem, żeby oddał mi pieniądze. D. Kupię, gdzie będzie najtaniej. Odp. ………………………………….. 2. W którym punkcie zapisano pytania, na które odpowiadają tylko zdania złożone podrzędnie okolicznikowe czasu? A. odkąd? jak często? kiedy? po co? B. kiedy? odkąd? jak często? jak? C.

Związki wyrazów w zdaniu TEST

Związki wyrazów w zdaniu TEST 1. W zdaniu: „Uczniowie postanowili urządzić dyskotekę walentynkową.” związek główny tworzą wyrazy: A. dyskotekę walentynkową    B. postanowili urządzić C. urządzić dyskotekę     D. uczniowie postanowili. Odp. …………………………… 2. Wskaż punkt, w którym zapisane zostały tylko związki przynależności. A. pięć rowerów, kwitnące drzewa, widzę Janka, szedł płacząc B. oglądam film, pojadę jutro, Anka śpi, moimi kasetami C. szedł powoli, biegała szybko, spał spokojnie, poszedł do kina D. rzeka Wisła,

Składnia TEST

Składnia TEST 1. W podanych zdaniach podkreśl okoliczniki i nazwij ich rodzaje. A. Przed chwilą wróciłem ze szkoły. B. Pomimo deszczu poszliśmy na spacer. C. Poszli odebrać dokumenty. D. Chłopcy czerwienili się ze złości. A. okolicznik ……………………………………………………………………………….. B. okolicznik ……………………………………………………………………………….. C. okolicznik ……………………………………………………………………………….. D. okolicznik ……………………………………………………………………………….. 2. W której grupie znajdziesz tylko związki czasowników z innymi częściami mowy w funkcji okoliczników? A. jedli zupę, wychodzili wczoraj, wyruszyli nocą, słuchali muzyki B. pojadą jutro, wrzeszczeli z przerażenia,

Analiza zdania pojedynczego

Analiza zdania pojedynczego   Analiza (rozbiór) zdania polega na określeniu wszystkich jego części, czyli: części zdania (wykonujemy tzw. rozbiór logiczny), części mowy (wykonujemy tzw. rozbiór gramatyczny). Kolejność czynności Na początku należy w zdaniu znaleźć podmiot i orzeczenie (zazwyczaj jedną linią zaznaczamy podmiot, dwoma – orzeczenie). W następnej kolejność wyodrębniamy: wyrazy, które wchodzą w skład grupy podmiotu (będzie to podmiot z przydawkami), wyrazy wchodzące w skład grupy orzeczenia (tworzy ją orzeczenie

Szyk zdania

Szyk zdania Pytania testowe mogą sprawdzić, czy potrafisz wskazać szyk przestawny w zdaniu. Na drugim miejscu plasuje się zagadnienie poprawności zdań, bo – choć w polskim zdaniu można sporo przestawiać – niektóre konstrukcje są już nieprawidłowe. By zwycięsko wybrnąć z powyższych pułapek, trzeba mieć podstawową wiedzę o szyku zdania. Oto ona – podana w formie kilku reguł Imię stawiaj przed nazwiskiem. Dobrze:                                                                  Gorzej: To był Henryk Sienkiewicz.                                   To był Sienkiewicz Henryk. Wyraz określający stawiaj przy określanym. Nie

Imiesłowowy równoważnik zdania

Imiesłowowy równoważnik zdania   Czym jest imiesłowowy równoważnik zdania? zasem jest tak, że zdanie podrzędne zamiast normalnego orzeczenia (myślał, pisał, wiał) ma imiesłów (myśląc, pisząc, wiejąc). Wtedy właśnie mamy do czynienia z imiesłowowym równoważnikiem zdania podrzędnego. imiesłowowy równoważnik             zdanie nadrzędne zdania podrzędnego                             Janek zapomniał o bożym świecie. Myśląc o Joasi, imiesłowowy równoważnik             zdanie nadrzędne zdania podrzędnego                                            zapłakał rzewnie. Sprawdziwszy stan konta,  imiesłowowy równoważnik             zdanie nadrzędne zdania podrzędnego wpadł do dziury przy drodze.

Zdania wielokrotnie złożone

Zdania wielokrotnie złożone Zdania wielokrotnie złożone – składają się z co najmniej trzech zdań składowych, które mogą być w stosunku do siebie złożone współrzędnie, lub podrzędnie, lub i współrzędnie, i podrzędnie, np. (1) Lubię filmy, (2) ale wolę czytać powieści Jane Austin, (3) dlatego teraz wybieram się do biblioteki.         1                                             2                                                                   3 Zdanie 1 – zdanie główne;  Zdania 1 i 2 – złożone współrzędnie przeciwstawne; Zdania 2 i 3

Zdanie złożone podrzędnie

Zdanie złożone podrzędnie Zdanie złożone zawiera co najmniej dwa orzeczenia. W zdaniu złożonym podrzędnie jedno ze zdań składowych określa drugie, czyli jest wobec niego podrzędne. Zdanie nadrzędne (określane) jest ważniejsze. Zdanie podrzędne określa zdanie nadrzędne. W zdaniu złożonym podrzędnie wyróżniamy zdanie nadrzędne (to, do którego stawiamy pytanie) zdanie podrzędne (to, które jest odpowiedzią na pytanie) (1) Podoba mi się sukienka, (jaka?) (2) którą masz na sobie.                   zdanie nadrzędne                    

Zdanie złożone współrzędnie

Zdanie złożone współrzędnie W zdaniu złożonym współrzędnie żadne ze zdań składowych nie określa drugiego, a zdania te wzajemnie się uzupełniają. W zależności od tego, w jakim stosunku wobec siebie pozostają treści zdań współrzędnych, rozróżniamy cztery typy zdań złożonych współrzędnie. Typy zdań złożonych współrzędnie łączne Wypowiedzenie złożone współrzędnie łączne rozpoznajemy: po tym samym wykonawcy czynności – Majka odrobi lekcje i pójdzie do koleżanki. – Michał jest zdolny i uczy się dobrze. lub po

Zdanie złożone

Zdanie złożone Zdaniem złożonym nazywamy zdanie, które ma więcej niż jedno orzeczenie. Podział zdań złożonych Zdania złożone współrzędnie W zdaniu złożonym współrzędnie żadne ze zdań składowych nie określa drugiego (nie ma tu zdania określanego i określającego, o żadne z nich nie możemy zapytać), ale jedno uzupełnia drugie. łączne Spójniki i, oraz, a, ani – Marek rysuje i śpiewa. – Podczas wycieczki zwiedziliśmy muzeum oraz obejrzeliśmy wystawę sztuki nowoczesnej. – Magda

Związek zgody, rządu i przynależności

Związek zgody, rządu i przynależności Związek zgody Występuje wówczas, gdy dwa wyrazy są ze sobą zgodne pod względem: przypadka, liczby i rodzaju. (W trakcie odmiany oba wyrazy zmieniają formy – moja mama, mojej mamy, mojej mamie). W zdaniu Tata kupił czerwony samochód. tata kupił – oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, są rodzaju męskiego; czerwony samochód – oba wyrazy mają liczbę pojedynczą, rodzaj męski, przypadek – biernik. Związek zgody jest związkiem

Związki wyrazów w zdaniu

Związki wyrazów w zdaniu   W każdym zdaniu rozwiniętym albo jego równoważniku poszczególne wyrazy wiążą się ze sobą pod względem formy gramatycznej i znaczenia tworząc tzw. zespoły składniowe. Na przykład: Mój dobry przyjaciel wrócił wczoraj ze szkolnej wycieczki do Zakopanego i do Poronina. Znajdźmy zespoły składniowe: przyjaciel  (czyj?)  mój, przyjaciel  (jaki?)  dobry, przyjaciel  (co zrobił?)  wrócił, wrócił  (skąd?)  z wycieczki, wycieczki  (jakiej?)  szkolnej, wycieczki  (dokąd?)  do Zakopanego i do Poronina

Przydawka

Przydawka Funkcja Przydawka jest tą częścią zdania, która określa rzeczownik. Określa właściwości i cechy osób, przedmiotów, zjawisk, których nazwami są rzeczowniki np. barwę, wielkość, kształt, kolor albo przynależność do kogoś. Za pomocą przydawek można określać: wielkość – wysokie drzewo, duża paczka; barwę – czerwony samochód, niebieski sweter; kształt – karłowate drzewo, rozłożysty dąb, zgięty drut, pochylona ściana; przynależność do kogoś lub czegoś – rower Tomka, portfel ojca, twój chłopak; wyodrębniać

Okolicznik

Okolicznik Okolicznik należy do grupy orzeczenia, a jego rolą jest: określanie  czasownika – szybko biegnie, – przyjdzie jutro, – pracuje w sklepie przymiotnika – strasznie ponury dzień, – bardzo ładny poranek, – mało znaczący fakt przysłówka – bardzo ładnie śpiewasz, – mówi niezwykle spokojni – ekstremalnie trudna trasa informowanie o okolicznościach, czyli o: czasie, miejscu, sposobie, celu, przyczynie, warunku wykonania jakiejś czynności. Zapamiętaj! Dzięki okolicznikowi możemy określić czas, miejsce czy cel

Dopełnienie

Dopełnienie Jego funkcją jest uzupełnianie (dopełnianie) treści określanych wyrazów – najczęściej czasownika, rzadziej przymiotnika lub przysłówka. Kiedy ktoś mówi: – Ola i Rafał rozmawiali wczoraj. – to właściwie nie wiesz, o czym rozmawiali. Potrzebne jest dopełnienie – ono uzupełni treść. Ola i Rafał rozmawiali wczoraj o wycieczce. (o kim? o czym? – o wycieczce). Uwaga! W zdaniu może być ich kilka. – Ola i Rafał rozmawiali wczoraj o klasowej wycieczce.

Podmiot

Podmiot Podmiot jest to nadrzędna część zdania, która nazywa: osoby, rzeczy, zjawiska, pojęcia, stany, cechy, czynności. Podmiot jest wykonawcą czynności. O podmiot najczęściej pytamy: kto? co? Typowym dla podmiotu przypadkiem jest mianownik, ale w określonych konstrukcjach występuje on w dopełniaczu (kogo? czego?) – Brakuje pieniędzy na zakup leków.     (czego zabrakło?) – Matka poszła do sklepu.     (kto poszedł?) – Zjawili się sami niezadowoleni.    (kto się zjawił?) – Uczciwość, to

4. Orzeczenie

Orzeczenie  Jest to czasownik występujący w zdaniu w formie osobowej. Określa czynność lub stan podmiotu. Uwaga!!! Bez orzeczenia nie ma zdania. Orzeczenie określa: czynność  Pytamy: co robi? – Magda pisze wypracowanie. – Samochód ojca stoi zaparkowany przed domem. stan   Pytamy: co się z nim dzieje?, w jakim stanie się znajduje? – Kwiaty pięknie kwitną tej wiosny.  – Wszyscy popadli w stan głębokiego przygnębienia. cechę    Pytamy: jaki jest?, czym jest?, kim