Posts From Zbyszek
1. Skąd się wzięła nazwa „Kolumbowie”? Co wyróżnia pokolenie Kolumbów spośród innych pokoleń? Nazwa Kolumbowie pochodzi od tytułu powieści Romana Bratnego pt. Kolumbowie. Rocznik 20. Ta powieść została wydana w 1957 r. Opowiada o tragicznych losach młodych konspiratorów (jeden z nich był nazywany Kolumbem). Pokolenie Kolumbów, cała generacja twórców, to ludzie urodzeni ok. 1920 r. – tacy, których młodość, ten czas, kiedy wybieraliby studia i zastanawiali się, co chcą robić w życiu, przypada na tragiczne lata II
1. Co to jest irracjonalizm? Podaj przykład utworu, w którym jest on obecny i uzasadnij krótko swój sąd. Irracjonalizm – w teorii poznania jest to pogląd odrzucający rozum i doświadczenie jako najlepsze narzędzia poznania (tak sądzili przecież oświeceniowi myśliciele!). Irracjonalizm przeciwstawiał się racjonalnemu poznawaniu rzeczywistości. Zdaniem irracjonalistów należało poznawać świat wykorzystując intuicję, serce, przeczucia, instynkt. Przykładem utworu, który żartobliwie można nazwać manifestem irracjonalizmu, jest Romantyczność Adama Mickiewicza. Tam „szkiełko i oko” starego mędrca zostaje przeciwstawione
1. Techniką, którą zastosował Tadeusz Borowski, jest behawioryzm. Podaj krótką definicję behawioryzmu. Na czym polega ta technika? Podaj przykłady zastosowania jej w opowiadaniach. Behawioryzm jest to kierunek w psychologii początku XX w. – zdaniem twórcy tego kierunku, prof. Watsona, naturę człowieka najlepiej poznawać przez obserwację jego zachowań, a nie poprzez analizę świadomości. Behawioryzm wywarł duży wpływ na literaturę, na kreację bohatera literackiego, którego poznajemy nie przez monolog wewnętrzny, lecz zachowanie. Behawioryzm: przyznaje ogromną
1. Co to jest ballada? Wymień cechy tego gatunku. Ballada jest to utwór poetycki o budowie stroficznej, opowiadający jakieś niezwykłe wydarzenie. Bardzo często twórcy ballad odwoływali się do legend i podań ludowych – tak było np. w przypadku Lilii czy Świtezianki. W balladzie mamy do czynienia z zagadkowymi zjawiskami, fantastyką, zjawiskami nadprzyrodzonymi. Często dużą rolę odgrywa nastrojowa, przesiąknięta tajemnicą sceneria. Dla ballad znamienne jest wymieszanie elementów lirycznych (niezwykłość, nastrojowość, emocjonalność, rytm), epickich (narracyjność, obecność narratora
1. Co to znaczy, że jesteśmy „ludźmi Księgi”? Jakie znaczenie ma Biblia dla kultury europejskiej? Odpowiedz w trzech punktach. Nasze postrzeganie świata ujawniające się w języku zostało ukształtowane przez Biblię – dowodzi tego obecność biblizmów w języku – np. od Annasza do Kajfasza, wdowi grosz, Sodoma i Gomora oraz wiele innych. Moralność wierzących i niewierzących w dużej mierze oparta jest na Biblii; dekalog jest uniwersalnym wyznacznikiem etyki. Biblia jest zbiorem archetypów – prawzorców zachowań i postaw, bliskich
Wymień nazwiska najważniejszych twórców Skamandra, którzy stanowili tzw. wielką piątkę, oraz dwa nazwiska twórców luźno związanych z grupą. Odpowiedź: Wielka piątka: Julian Tuwim, Kazimierz Wierzyński, Antoni Słonimski, Jan Lechoń, Jarosław Iwaszkiewicz Luźno związane z grupą: Kazimiera Iłłakowiczówna, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska. Jaki był stosunek skamandrytów do dziedzictwa romantyzmu i Młodej Polski? Odpowiedz w punktach. Odpowiedź: Odrzucali jako nieaktualne i niepasujące do rzeczywistości romantyczne i postromantyczne wzorce poezji. Sprzeciwiali się młodopolskiej koncepcji artysty jako wieszcza, wybitnej jednostki stojącej
Scharakteryzuj krótko style romański i gotycki. Odpowiedź: • Styl romański to styl wcześniejszego średniowiecza. Budowle romańskie są kopulaste, ciężkie, masywne. Gmachy projektowane są na planie krzyża. Przykładem jest kościół w Tumie pod Łęczycą. • Styl gotycki kojarzy się ze strzelistymi, smukłymi katedrami, których wnętrza były pełne światła. Okna ozdabiano witrażami. Przykładem może być katedra w Chartres. Co się zdarzyło w: 476, 1450, 1453, 1492 r.? Odpowiedź: • 476 – upadek cesarstwa zachodniorzymskiego;
Jak zinterpretujesz tytuł powieści? Odpowiedź: W przypadku tradycyjnej powieści tytuł informowałby o jej zawartości czy tematyce (np. Nad Niemnem, Ojciec Goriot). W przypadku powieści Gombrowicza tytuł jest dezinformujący, ale… intrygujący. Co oznacza słowo „ferdydurke”? Właściwie nic, ten tytuł nie ma sensu. Nadanie powieści takiego tytułu – prowokującego i zabawnego, jest formą gry z czytelnikiem. Krytycy zwracają uwagę na podobieństwo brzmienia tytułu do nazwiska jednego z epizodycznych bohaterów powieści Lewisa, amerykańskiego laureata Nagrody Nobla. W tej powieści,
Przypomnij sobie Prolog III cz. Dziadów. Więzień, który „budzi się strudzony i patrzy w okno”, pisze węglem na ścianie: D.O.M, GUSTAVUS, OBIIT M.D.CCC. XXIII, CALENDIS NOVEMBRIS, a z drugiej strony: HIC NATUS EST, CONRADUS, M.D.CCC.XXIII, CALENDIS NOVEMBRIS. Zinterpretuj krótko znaczenie tych symbolicznych napisów na ścianie. Odpowiedź: Bohater dramatu przeżywa przemianę wewnętrzną. Oto narodziło się w nim powołanie do służby ojczyźnie, do duchowego przywództwa nad narodem. Dawny nieszczęśliwy kochanek, który rozpamiętywał nieszczęśliwą miłość, znalazł w życiu nowy
Psychologia miłości. Emma Bovary – romantyczka w oczach realisty. Komentarz Pani Bovary Gustawa Flauberta to jedna z podstawowych powieści realistycznych. Francuski pisarz przedstawił w niej „psychologię duszy” kobiety połowy wieku XIX. I bynajmniej nie jest to obraz pochlebny! Emma to bohaterka opętana romantycznymi ideałami, wystarczająco inteligentna, aby pochłaniać miłosne powieści, zbyt mało wykształcona, aby umieć się od nich zdystansować. Lektura dzieła Flauberta skłania do rozważań na temat: oddziaływania prądów romantycznych, tego, jak na życie
Masz o sobie raczej dobre zdanie, ale cieniem na tym sielskim obrazie kładzie się to jedno feralne wydarzenie. Taki nieprzyjemny zgrzyt w życiorysie, który trudno jest zaakceptować. Większość z nas potrafi sobie z tym świetnie poradzić, racjonalizując fakty. Właśnie zawaliłeś jakąś bardzo ważną sprawę. Mogłeś dużo zarobić. Ale nawaliłeś, zapomniałeś, zachowałeś się jak… Zrobiłeś z siebie wariata, ośmieszyłeś się, poniosły cię nerwy. Jak z tym teraz żyć? Jak się usprawiedliwić?
Trenują najlepszych sportowców, by byli w jeszcze lepszej formie. Psychicznej. W drodze po medale. By zostać psychologiem sportowym, wystarczy ukończyć psychologię i potem specjalizować się w sporcie. Na razie brak regulacji prawnych na temat psychologa zajmującego się sportowcami, prawie nie istnieje w Polsce edukacja w tym zakresie, dlatego niewymagane są żadne certyfikaty. Doświadczenie, przebyte szkolenia, głównie za granicą, są najlepszą cenzurką umiejętności. Specjalność z psychologii sportu istnieje w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Otwarcie takich specjalizacji
Dowód miłości? Kojarzymy jednoznacznie – ona nie chciała, on tak, ona została wykorzystana i teraz cierpi, a z wielkiej miłości nici. A można inaczej udowodnić, że się kocha? A można! On… zaczął czytać książki Kiedy Karolina, wówczas w drugiej klasie, poznała Konrada, ten był totalnym ignorantem, jeśli chodzi o literaturę. Nawet do bryków sięgał niechętnie, a jedyną gazetą, jaką od wielu lat miał w rękach, był magazyn dla maniaków komputerowych. Jak na złość, jego (przyszła) dziewczyna wręcz połykała
Skąpstwo nie jest dziedziczne ani zakaźne. To dobra wiadomość. Zła jest taka, że jest to trwała cecha charakteru. Sama nie minie, a wraz z wiekiem może się wręcz nasilać. Najsilniej efekty skąpstwa odczuwają osoby najbliższe, przyjaciele, rodzina. Sknera o swojej przypadłości dowiaduje się zazwyczaj ostatni. Oszczędzanie uchodzi za cnotę. Moment, w którym przeradza się w uporczywą manię, nie jest łatwy do zauważenia. Granica jest bardzo płynna. O chorobliwym skąpstwie możemy
Mnemotechniki Czego nie da się zastąpić mnemotechnikami? Przeczytania lektury. Wyjścia do teatru lub innego konsumowania sztuki. Pisania wypracowań, esejów i rozprawek. Rozwiązywania zadań z przedmiotów ścisłych. O mnemotechnikach, czyli nowoczesnych, niestandardowych i rzadko (och, cóż za eufemizm) popieranych przez nauczycieli metodach trwałego i szybkiego zapamiętywania, słyszeliście na pewno. Ja tylko chcę wam przypomnieć i zaproponować, abyście znaleźli coś dla siebie. To niezła pora na ostateczne wypracowanie sobie metody zmagania się ze szkolną nauką. Są tylko dwa, ale bardzo
2. Co to jest proces socjalizacji? Jest to proces stopniowego, ewolucyjnego uspołecznienia jednostki, kształtowania jego osobowości, przekazywania systemu wartości i przyjmowania odpowiednich ról społecznych, trwający faktycznie przez całe życie. Dokonuje się na poziomie rodziny, grupy rówieśniczek czy zakładu pracy. 3. Na jakiej podstawie wyróżniamy grupy społeczne i jakie znasz ich rodzaje? Grupa społeczna składa się z minimum 3 osób ze sobą w jakiś sposób trwale powiązanych Cechuje się: wielkością, wartościami,
Awangardowe nurty w literaturze Sformułowania tematów: • Nurt awangardowy w prozie i dramacie polskiego międzywojnia. • Awangarda w poezji dwudziestolecia. • Parodia, ironia, groteska – objaśnienie pojęć, przykłady jednego z tych zjawisk w wybranych tekstach literatury polskiej (Tuwim, Gałczyński, Witkacy, Schulz, Gombrowicz). • Dramat Witkacego, Gombrowicza, Mrożka, Różewicza jako wyzwanie wobec tradycji. • Nowe konwencje narracyjne w prozie (Gombrowicz, Schulz, Konwicki). • Groteska w literaturze współczesnej. • Nowatorstwo prozy Brunona Schulza
Artysta i sztuka Sformułowania: • Rola artysty i sztuki w programach i utworach pisarzy Młodej Polski • Filister i artysta w literaturze Młodej Polski • Artyści młodopolscy wobec pozytywistycznego utylitaryzmu sztuki. • Sztuka dla ludzi czy „sztuka dla sztuki” – wyraź swoją opinię w odniesieniu do teorii młodopolskich. Treści podstawowe: Naczelna teza programowa twórców młodopolskich o wyższości idei sztuki nad jakimikolwiek innymi wartościami. Wyraża je hasło „sztuka dla sztuki” propagowane
Proza a program pozytywizmu. Inne sformułowania tematu: • Pozytywistyczny program walki o ojczyznę i jego echa w prozie epoki. • Wielkie idee pozytywistów europejskich w publicystyce i literaturze polskiej (scjentyzm, utylitaryzm, ewolucjonizm). • Idee organicyzmu w literaturze i publicystyce pozytywizmu. • Problematyka nowelistyki doby pozytywizmu. Treści podstawowe: Pakiet postulatów pozytywistycznych: scjentyzm, utylitaryzm, ewolucjonizm, organicyzm, praca u podstaw, idea pracy, idea ziemi przeciw idei walki, emancypacja kobiet, równouprawnienie Żydów. Proza i
Bohater romantyczny Sformułowania: • Modyfikacje i kontynuacje bohatera romantycznego w polskiej literaturze. • Scharakteryzuj polskiego bohatera romantycznego. • Osobowość bohatera romantycznego na wybranych przykładach. • Kostium – gest – poza w literaturze romantycznej. • Szaleńcy i buntownicy w literaturze romantycznej. • Wybrane typy bohatera romantycznego w literaturze europejskiej i polskiej. • Bohaterowie romantyczni Adama Mickiewicza. Treści podstawowe Przykłady bohaterów romantycznych i umiejętności dostrzeżenia różnic, pewnego rozwoju modelu, jakim jest ten
