Twórca komedii nowożytnej

  • Jean Baptiste Poquelin, czyli Molier, był pisarzem dramaturgiem, aktorem, dyrektorem teatru, nadwornym komediantem króla Francji Ludwika XIV.
  • Miał własny zespół teatralny, tak zwany Znakomity Teatr, który, niestety, zbankrutował. Wraz ze swoją trupą przez dwanaście lat działał na prowincji, a następnie osiadł w Paryżu, gdzie prowadził aż do śmierci teatr.
  • Opieką otaczał go król, co wielokrotnie uchroniło Moliera od nieprzyjemności.

Co nowego, odkrywczego wprowadził Molier do swojej twórczości, że możemy go nazwać – twórcą nowożytnej komedii?

  • Przede wszystkim swobodnie traktował reguły poetyckie, dostosowując je do potrzeb swoich utworów. Łączył w nich różne rodzaje komizmu: intrygi, charakteru, sytuacji.
  • Jedną z cech charakterystycznych w komediach Moliera jest indywidualizacja języka bohaterów. W jego utworach pojawiają się postacie z współczesnego mu życia codziennego (lokaje, służące). Mają one jednak tak wyraziste rysy psychologiczne, że nabierają wymiaru ponadczasowego.
  • Ci przedstawiciele pospólstwa posługują się swoim, potocznym językiem, co było sprzeczne z przyjętymi kanonami poetyki klasycznej.
  • Nie wymyślał Molier skomplikowanych, nierealnych intryg, tylko ośmieszał to, co widział wokół siebie, jak sam powiedział: za cel postawił sobie „ściganie za pomocą uciesznych obrazów błędów epoki”.
  • Odbiorców często zaskakiwał zakończeniem swoich sztuk, wielekroć nieumotywowanym rozwojem akcji.
  • Molier miał wielu naśladowców i kontynuatorów.

 

Przykłady:

Do najznakomitszych komedii Moliera należą: Świętoszek Skąpiec.

  • Bohater komedii Świętoszek, czyli Tartuffe, stał się symbolem ówczesnych stosunków społecznych – świętoszkowatej obłudy. Utwór był atakiem na Kościół i religię traktowaną jako narzędzie władzy. Arcybiskup Paryża nie tylko zabronił wystawiania sztuki, ale nawet jej czytania.Molier musiał wprowadzić do utworu zmiany, które nie wyszły utworowi na dobre – naruszyły proporcje, spowodowały błędy kompozycyjne, zachwiały zasadę prawdopodobieństwa. Pomimo interwencji cenzury dzieło to jest jednym z arcydzieł obyczajowej komedii charakterów. Autor zawarł w komedii treść i akcję z gruntu tragiczną, jednak złagodził jej tragizm w taki sam sposób, jak złagodził budzące w nas odrazę postawy niektórych bohaterów – poprzez ironię, a nawet zabarwienie farsowe zneutralizował elementy ponurego dramatu.
  • Ze starożytności, a konkretnie z komedii Plauta (o czym świadczy imię głównego bohatera – greckie określenie sknery, chciwca, skąpca) zaczerpnął Molier temat następnej swojej komedii Skąpca. Opowiadając losy Skąpca – Harpagona, przedstawił Molier studium ludzkich namiętności. W komedii poznajemy dwa oblicza Harpagona, jedno odrażające – niehonorowy, bezwzględny lichwiarz i oszust, twardy, egoistyczny, samolubny ojciec, i drugie – komiczne: oblicze maniaka, zdziecinniałego starca.
    Utwór ten ośmiesza również stosunki społeczne panujące w ówczesnej Francji, a także mentalność i zwyczaje ówczesnych ludzi (zawieranie małżeństw dla pieniędzy, groźba zamknięcia nieposłusznej córki w klasztorze).

Kto pisał komedie przed Molierem?

Komedia jako gatunek literacki wywodzi się ze starożytnej Grecji, nazwa ta pochodzi od dwóch słów: komos – radosny pochód i ode – pieśń. Pierwowzorem komedii były radosne pochody ze śpiewem swawolnych i satyrycznych piosenek na cześć boga wina i urodzaju Dionizosa.

Najbardziej znanych starożytnych komediopisarzy było trzech.

  • Z Grecji pochodził Arystofanes – twórca komedii o charakterze satyrycznym, politycznym oraz obyczajowym. Z jego utworów należy wymienić: Chmury, Ptaki, Żaby.
  • W Rzymie mieszkał Plaut – twórca komedii pomyłek i fars, a także Terencjusz, komediopisarz, którego wszystkie sześć komedii zachowało się do dziś.
  • W czasach odrodzenia komedie pisał William Szekspir – stosował on w swoich utworach tradycyjne rodzaje komizmu: komizm charakterów, komizm sytuacji i komizm słowny.

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Przedstaw treść i problematykę Świętoszka Moliera

Czy Moliera możemy nazwać twórcą komedii nowożytnej?

Molier – jak pisać o…

Molier – jego rola w literaturze

Przedstaw najbardziej charakterystyczne postace z utworów Moliera

Molier – jak pisać o…

Dlaczego dramaty Moliera nazywane są komediami charakterów?