I. Bardzo ważne są gatunki takie jak:

Każda z tych dziedzin oferuje dobrze znane wzorce osobowe: rycerza, ascety, władcy. Tym samym buduje krąg średniowiecznych tematów: etosu rycerskiego (miłość, honor, odwaga, waleczność, wierność słowu), wiary w Boga (teocentryzmu) i hierarchii wartości, wreszcie modelu sprawowania władzy.

II. Wiara, walka, miłość – oto tematy średniowieczne.

III. A najpopularniejsze postacie?

  • Rycerz Roland,
  • król Karol Wielki,
  • król Artur i rycerze okrągłego stołu,
  • Cyd.
  • Parada świętych: święty Aleksy, Szymon Słupik.
  • Władcy polscy: Chrobry i Krzywousty.
  • Filozofowie: św. Augustyn, św. Tomasz, św. Franciszek.
  • Kochankowie średniowiecza: Tristan i Izolda, Heloiza i Abelard.
  • Wielkie dzieło o przemijaniu – François Villon – Wielki Testament.
  • Średniowiecze w ujęciach twórców późniejszych epok (wybór):
  • Na dobrą notę powinna wystarczyć Jerozolima wyzwolona – dotyczący I wyprawy krzyżowej (XVI w.)

 

Nawiązania do średniowiecza w epokach późniejszych

Romantyzm zwrócił się ku historii i ideologii średniowiecza:

  • Adam Mickiewicz – Konrad Wallenrod, Grażyna, ballady (Lilije),
  • Juliusz Słowacki – Król Duch, Zawisza Czarny
  • Józef Kraszewski – Stara baśń,
  • Frierich Schiller – Rękawiczka,
  • Johann Wolfgang Goethe Faust.

W Młodej Polsce

  • mit rycerski przywoływał: Stanisław Wyspiański (Wesele),
  • poeci eksploatowali motyw szatana, sądu ostatecznego, wędrówki ku śmierci (Hymny Jana Kasprowicza). Wskrzeszono także pojęcie „poety przeklętego”, które przypisywano Villonowi (Wielki testament).

Międzywojnie

  • Kazimiera Iłłakowiczówna jest autorką utworu Opowieści małżonki św. Aleksego a z r. 1935 pochodzi słynna powieść Krzyżowcy Zofii Kossak-Szczuckiej (trylogia o krucjatach: Król trędowaty, Bez oręża).
  • Krzysztof Kamil Baczyński nawiązywał do epoki średniowiecznej w swojej poezji (Gotyk)

Poeci powojenni:

  • Stanisław Grochowiak – Święty Szymon Słupnik, Chmura
  • Julian Przyboś – Widzenie katedry w Chartres
  • Miron Białoszewski – Gotyk fioletowy
  • Tadeusz Różewicz – Gotyk 1954

Pisarze:

  • Jarosław Iwaszkiewicz – Czerwone tarcze
  • Teodor Parnicki: – Srebrne orły (osnuta wokół rządów pierwszych Piastów)
  • Jerzy Andrzejewski – Bramy raju (motyw krucjaty dziecięcej)
  • Maria Kuncewiczowa – Tristan 1946 (pokoleniowa, wojenna wersja średniowiecznej historii)

Zapamiętaj!
Gotycyzm
– zjawisko w literaturze XIX w. (preromantyzm, romantyzm) polegające na poszukiwaniu innej niż klasyczna, racjonalna wizji świata. Właśnie w tym celu zwrócono się ku cudowności i tematyce czasów średniowiecza.

 

Zobacz:

Tematy średniowiecznej literatury

Na podstawie konkretnych przykładów literackich przedstaw średniowieczne wzorce parenetyczne.

Parenetyczny charakter literatury średniowiecznej. Przedstaw, odwołując się do dwóch wybranych przykładów

https://aleklasa.pl/liceum/c155-powtorka-z-epok-literackich/c159-sredniowiecze/cechy-i-gatunki-sredniowiecznej-literatury

Najważniejsze motywy literatury średniowiecznej.

Motywy maryjne w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach

Ideał średniowiecznego władcy

Motywy literackie – zestawienie epokami

Maturalna wiedza o średnowieczu

ŚREDNIOWIECZE – TABELA