Breaking news
  • No posts where found

TABLICE POLONISTYCZNE

Dziedzictwo epok literackich

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich zawartości ideowej. Oto podstawowe pojęcia: człowiek, Bóg, wartości, wiedza, sztuka w układzie tabelarycznym. Ten zestaw pomoże Ci uporzdkować wiedzę przed maturą. Dziedzictwo epok literackich Wartości – postawy ANTYK Klasycyzm: w cenie harmonia, symetria, ład, uporządkowanie. Nie tylko w sztuce – wśród ideałów życiowych warto szukać złotego środka, jak Horacy. Inne wartości: wiedza, sprawiedliwość, wiara w przeznaczenie. Epikurejczycy głoszą: żyj w zgodzie z naturą, wśród przyjaciół, unikaj cierpienia, korzystaj z radości,

Tabela „romantycznego świata” w utworach

  Tytuł utworu, autor (kraj pochodzenia) Sytuacja Pomysł autora  1. Król Olszyn Johann Wolfgang Goethe (Niemcy)  Ojciec z umierającym dzieckiem pędzą nocą przez las. Ojciec widzi drzewa, gałęzie – syn interpretuje świat inaczej: to król olszyn i jego córki chcą go porwać. Dziecko umiera. Zestawić dwie postawy: racjonalna (ojca) fantastyczna (syna) Obie interpretacje są tu równoprawne, choć fantastyczny świat króla olszyn został powołany wyobraźnią i oczami dziecka w gorączce.  2. Rękawiczka Friedrich Schiller (Niemcy)

Zestawienie lektur romantycznych

Cierpienia młodego Wertera – Johann Wolfgang Goethe Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: powieść w listach Temat Miłość romantyczna, nieakceptowana przez świat, prowadząca do samobójstwa. Bunt i cierpienie wrażliwej jednostki, jaką jest Werter. Weltschmerz (ból świata, choroba wieku) trapiąca młodych epoki. Utwór ukazał się w 1774 roku. Wzbudził ogromne zainteresowanie, wręcz skandal, stał się biblią romantyków – zapoczątkował nową epokę. Goethe ukazał zupełnie nowy rodzaj miłości, nowy

ROMANTYZM – TABELA

ROMANTYZM EUROPA 1798-1848 (1850) 1798 – początek Wielkiej Rewolucji ­Francuskiej 1848 – Wiosna Ludów 1950 – startuje realizm   POLSKA 1818 (1822)-1863 1818 –  Początek teoretyczny, rozprawa Kazimierza Brodzińskiego: O klasyczności i romantyczności 1822 – Początek praktyczny – Ballady i romanse Adama Mickiewicza 1863 – powstanie styczniowe Typowe dla Polski •  pierwszy temat: wolność ojczyzny, spisek, bunt •  mesjanizm narodowy – Polska Chrystusem narodów •  specjalna konstrukcja bohatera romantycznego Ludzie

Przegląd bohaterów literackich

Przegląd bohaterów literackich Zestawienie tabelaryczne Antygona Dane bohatera  Córka Edypa, potomkini obciążonego klątwą bogów rodu Labdakidów Epoka, adres literacki Antyk Sofokles: tragedia  Antygona Problem, decyzja, czyn Przeciwstawia się rozkazowi króla Kreona i grzebie zwłoki brata Polinejka, uznanego za zdrajcę. Jej racje: obowiązek siostry, prawo religii, prawa jednostki, siła uczucia przeciw bezduszności prawa i władzy. Cechy charakteru Stanowcza, odważna, wierna swoim zasadom, religijna, wierna uczuciom, zbuntowana wobec władzy, samodzielna. Finał biografii  Skazano ją

Oświecenie w skrócie

Oświecenie w skrócie OŚWIECENIE – XVIII WIEK Znajdujemy się u progu współczesnego świata. W tym stuleciu miało miejsce kilka kluczowych dla Europy zdarzeń – zarówno w dziedzinie historii, jak i myśli czy nauki. Wówczas ukształtował się współczesny sposób myślenia, powstały potęgi państwowe. Człowiek oświecenia uwierzył we własne siły. Marzy o tym, by zbudować świat szczęścia i rozumu tu i teraz, na ziemi, za życia wierzy w cywilizację, chce używać rozumu,

Powieść

Sam termin powieść ustalono w latach 40. XIX w. To najważniejszy gatunek epiki. Powieść jest utworem obszernym, pisanym prozą. Jej konieczne elementy to: narrator i narracja, akcja, czas fabularny, przestrzeń, bohaterowie. W każdej powieści coś gdzieś się dzieje – jest to świat przedstawiony, narrator może do niego należeć lub nie – może opisywać wszystko jako postronny obserwator. Z elementami powieści można wyczyniać rozmaite eksperymenty – na nowościach w ustalaniu owych wewnętrznych układów polegał rozwój gatunku. Oświecenie

Tabela lektur modernistycznych

Dzika kaczka – Henryk Ibsen Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: dramat symboliczny. Temat Dzieje rodziny Hjalmara Ekdala i Giny, ich córeczki Jadwini, której spokojna egzystencja zbudowana jest na kłamstwie. Jadwinia nie jest córką Hjalmara – z tej nieświadomości chce wyprowadzić Hjalmara jego wierny prawdzie przyjaciel Gregers Werle. To, co miało być oczyszczeniem, doprowadza do tragedii.Sztuka podejmuje temat prawdy – jej prawdziwej czy też względnej wartości. Co

Światopogląd Kochanowskiego

Synteza problematyki filozoficznej i moralnej podejmowanej przez Kochanowskiego.   Światopogląd Kochanowskiego Fraszki Pieśni Treny Ufaj Bogu! Bóg jest największym Architektem, Stwórcą, Opiekunem człowieka, Reżyserem istnienia, Budowniczym kosmosu, Artystą i Mistrzem. Obdarował człowieka życiem i wieloma darami ziemi – człowiek więc winien pracować, pielęgnować dzieło Boskie. Używaj życia! Nie odmawiaj sobie przyjemności, chwytaj dzień, baw się i ciesz darami życia, a cierpień unikaj. Pogódź się z losem – bierz to, co przynosi fortuna, bez zbytnich emocji. Przyjmij spokojnie

Tabela lektur renesansowych

Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem – Mikołaj Rej Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek – dialog udramatyzowany Charakterystyka i krytyka XVI-wiecznego społeczeństwa – stosunki społeczne panujące na wsi. Dyskutują przedstawiciele trzech różnych stanów społecznych: kleru (Pleban), szlachty (Pan) i chłopów (Wójt). Wzajemnie wytykają sobie wady, przez co Rej stwarza ciętą satyrę na szlachtę i księży, i wskazuje, że najbardziej pokrzywdzony i uciskany jest chłop. W Krótkiej rozprawie… obserwujemy problematykę polityczną,

Tabela gatunków antyku

Tabela gatunków antyku Gatunek Cechy gatunku Przykład Późniejsze kontynuacje i ewolucje Epos Najstarszy gatunek epicki – utwór o charakterze fabularnym, opisujący dzieje legendarnych lub mitologicznych bohaterów. Rozpoczyna się inwokacją (wezwaniem do muz lub bóstwa o opiekę nad procesem twórczym), pisany heksametrem. Pojawiają się w nim elementy mitologiczne, fantastyczne. Homer Iliada, Odyseja Kontynuacją gatunku jest cały rodzaj literacki – epika. W szczególności – eposy rycerskie (Pieśń o Rolandzie), epopeje (Pan Tadeusz Adama Mickiewicza), epos biblijny (Raj

Tabela lektur dwudziestolecia międzywojennego

Proces – Franz Kafka Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: Powieść paraboliczna Temat Historia przeciętnego człowieka, Józefa K., na którego spada niespodziewany proces. Życie bohatera zostaje całkowicie podporządkowane procesowi, zamienia się w koszmar i absurd. Finał jest równie niespodziewany jak początek. Nieznani osobnicy wykonują na Józefie K. wyrok – wbijając mu nóż w serce. Dzieje bohatera stają się obrazem ludzkiej egzystencji, pretekstem do stawiania pytań natury etycznej

Tabela gatunków biblijnych

Tabela gatunków antyku Gatunek Cechy gatunku Przykład Późniejsze kontynuacje i ewolucje Saga Biblijny odpowiednik eposu – epicka opowieść opisująca dzieje jednego, na ogół szlachetnego i zasłużonego rodu. Dotyczy życia co najmniej kilku pokoleń, częs­to też na pierwszy plan wysuwają się kwestie funkcji społecznych i zasług poszczególnych jej przedstawicieli. fragmenty Księgi Rodzaju dotyczące historii rodu Abrahama Tomasz Mann Józef i jego bracia, Buddenbrookowie; Gabriel Garcia Márquez Sto lat samotności. Saga apogeum swej świetności przeżywała

Tabela lektur oświeceniowych

Kandyd – Wolter Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Wolter – jeden z najważniejszych ludzi oświeconej Europy• Urodzony w Paryżu, w rodzinie mieszczańskiej. Wykształcony, studiował prawo.• Obyty w świecie: bywał w Anglii, Prusach, Lizbonie, osiadł w Szwajcarii.• Przyjaciel królów, bywalec dworów.• Uznany autorytet intelektualny epoki, błyskotliwy pisarz. Inne utwory: Listy o Anglikach, Zadig, Traktat o tolerancji. Temat • Dzieje młodzieńca Kandyda: wyrzucony za romans z Kunegundą, baronówną, przez

Tabela lektur pozytywistycznych

Lalka – Bolesław Prus Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: powieść dojrzałego realizmu Temat Miłość kupca Wokulskiego do arystokratki Łęckiej.  Portret społeczeństwa polskiego lat 80. XIX wieku. Portret miasta – Warszawy tamtych czasów. Historia – czasy napoleońskie, Wiosna Ludów, powstanie styczniowe. Idealizm – naukowy, polityczny, romantyczny, jego wartość. Wydawana w odcinkach od 1887 do 1889 r. w Kurierze Codziennym, wydanie książkowe – 1890. Czas i miejsce

Tabela lektur antycznych

Iliada – Homer Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: Jest pierwszym dziełem epickim. Ustala wzorzec gatunkowy eposu. Iliada znaczy opowieść o Ilionie  (Ilion – Troja). Homer – pierwszy epik, aojda – czyli wędrowny śpiewak; zapewne ślepy. Jego dzieła spisano później.   Opowiada o epizodzie wojny trojańskiej – ostatnim roku, choć wojna trwała 10 lat.  Wywołał ją królewicz trojański Parys – bo pogwałcił prawa gościnności i porwał żonę

Tablica najważniejszych twórców i tematów polskiego renesansu

Tablica twórców polskiego renesansu Mikołaj Rej Ojciec języka polskiego. Pierwszy pisze po polsku. Reprezentuje typ polskiego ziemianina. Dzieła • Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem – słynny dialog krytyczny • Figliki – krótkie utworki humorystyczne • Żywot człowieka poczciwego – wzór życia ziemianina   Założenia • Dwór – Rej wprowadza do literatury polskiej motyw szlacheckiego dworku. • Jak żyć? – opisuje model życia wiejskiego, jaki przystoi szlachcicowi polskiemu.

MODERNIZM – TABELA

MODERNIZM Nazwa Fin de siècle – koniec wieku Modernizm – „nowe” występuje przeciw staremu (modern – nowoczesne) Dekadentyzm – schyłek wieku, poczucie beznadziejności – prąd duchowy końca wieku XIX, który ogarnął rzesze młodych ludzi. Pochodzi z cytatu Paula Valéry’ego: „Jam Cesarstwo u schyłku wielkiego konania” (franc. decadence – schyłek). Neoromantyzm – dziedziczy ideały romantyków Symbolizm – symbol stanie się ważny w literaturze i sztuce Secesja – modny stał się taki

Nauka o języku – powtórka trudniejszych wiadomości

NAUKA O JĘZYKU –  powtórka trudniejszych wiadomości Komunikacja językowa Funkcje języka (wypowiedzi, tekstu) Funkcje języka: najczęściej pojawiają się informatywna, impresywna (konatywna), ekspresywna (emotywna), poetycka (autoteliczna). Oprócz nich pojawiają się także: Funkcja metajęzykowa – polega na przekazywaniu za pomocą pewnych słów i wyrażeń informacji o samym języku – o jego budowie, działaniu i znaczeniu wchodzących w jego skład wyrazów, np. Wyraz „ktoś” jest zaimkiem. Funkcja fatyczna (od gr. fatis mowa) –

RENESANS W POLSCE – TABELA

RENESANS W POLSCE – XVI WIEK  Wyznaczniki Polska Jagiellonów jest silnym mocarstwem – handluje zbożem z Europą, liczy się dynastycznie. Wzrasta poczucie tożsamości narodowej – szlachta postrzega Rzeczpospolitą jak ojczyznę. Rozkwita literatura, nauka, sztuka – bogacą się miasta, rosną zamki magnackie. Następuje intensywny rozwój demokracji szlacheckiej – szereg przywilejów. Rodzi się idea sarmatyzmu – pochodzenia szlachty polskiej od starożytnego rodu wojowników. Ideały Wiedza – młodzież szlachecka wyjeżdża do szkół. Po wykształcenie wyruszano