Breaking news
  • No posts where found

WIERSZ I PROZA na ergzaminie gimnazjalnym

Jaka postawa propagowana jest, Twoim zdaniem, w wierszu Zbigniewa Herberta Modlitwa Pana Cogito – podróżnika? Wskaż cytaty potwierdzające Twoją opinię.

Jaka postawa propagowana jest, Twoim zdaniem, w wierszu Zbigniewa Herberta Modlitwa Pana Cogito – podróżnika? Wskaż cytaty potwierdzające Twoją opinię. Zbigniew Herbert Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Panie dziękuję Ci że stworzyłeś świat piękny i bardzo różny a także za to że pozwoliłeś mi w niewyczerpanej dobroci Twojej być w miejscach które nie były miejscami mojej codziennej udręki – że nocą w Tarquinii leżałem na placu przy studni i spiż rozkołysany obwieszczał z wieży Twój gniew

Kto , Twoim zdaniem, jest podmiotem lirycznym w wierszu Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Zbigniewa Herberta? A „ty” lirycznym?

Kto , Twoim zdaniem, jest podmiotem lirycznym w wierszu Modlitwa Pana Cogito – podróżnika Zbigniewa Herberta? A „ty” lirycznym? Podmiotem lirycznym (czyli „ja” lirycznym) w tym utworze jest Pan Cogito – podróżnik, postać wskazana w tytule. Pan Cogito to bohater dobrze znany z wielu wierszy Zbigniewa Herberta. Jego łacińskie imię oznacza: „myślę” i nawiązuje do tradycji Kartezjusza. Niewątpliwie Pan Cogito – podróżnik jest postacią myślącą. Zwiedza świat i poddaje go refleksji, zapamiętuje nazwy miast, kontempluje dzieła sztuki.

Sonet

Sonet – w literaturze polskiej znany był już w renesansie (Jan Kochanowski, Mikołaj Sęp-Szarzyński), pojawiał się w baroku (u Jana Andrzeja Morsztyna) i romantyzmie (Sonety krymskie Adama Mickiewicza), ale prawdziwą karierę zrobił w Młodej Polsce. W Europie pojawił się w XIII w. (Włochy – Dante, Francesco Petrarka). Niemal od razu ukształtował się w swojej kanonicznej (obowiązującej) formie jako 14-wersowy utwór liryczny podzielony na cztery strofy. Dwie pierwsze zawsze mają po cztery wersy i stanowią narracyjną część opisową (np. opis

Hymn

Ignacy Krasicki Hymn do miłości ojczyzny Święta miłości kochanej ojczyzny, Czują cię tylko umysły poczciwe! Dla ciebie zjadłe smakują trucizny, Dla ciebie więzy, pęta nie zelżywe; Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny, Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe. Byle cię można wspomóc, byle wspierać, Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać. Jak rozpoznać hymn Często wskazówką jest już tytuł: większość znanych hymnów zawiera w tytule słowo: hymn, ewentualnie pieśń, np. Hymn o miłości świętego Pawła.

Fraszka

Po czym rozpoznawać fraszki? Po długości – są to utwory zazwyczaj niewielkich rozmiarów – drobne i krótkie. Po zwięzłości – ich autorzy dbają o precyzję w wyrażaniu myśli. Po ich charakterze, tonie, wydźwięku – żartobliwe, błahe i radosne, lecz także poruszające problematykę filozoficzną, refleksyjną bądź miłosną. Po budowie – to zwykle utwory stychiczne, bez podziału na wersy. I najważniejsze!!! PO POINCIE – wyraźna, zasadnicza myśl całego utworu! Istota fraszki tkwi w błyskotliwej myśli, na której

Neologizmy, archaizmy, dialektyzmy, onomatopeje

Archaizmy Bogurodzica dziewica, Bogiem sławiena Maryja, U twego syna Gospodzina, matko zwolena Maryja! Zyszczy nam, spuści nam. Kyrieleison. W najstarszym polskim hymnie – Bogurodzicy spotykamy dziwne wyrazy. Dziwne dla współczesnych czytelników, bo niegdyś normalnie funkcjonowały w polszczyźnie. Archaizmy to wyrazy przestarzałe, których już dziś nie używamy (Gospodzin albo Bożyc) albo używamy ich w innym znaczeniu, np. słowo maciora, dziś oznaczające świnię, kiedyś oznaczało po prostu… matkę. To także pewne nieużywane już dziś

Bajka

Zapamiętaj bajkowych autorów! Ezop z Frygii – legendarny bajkopisarz pochodzący z Grecji (VI w. p.n.e.), pomysłodawca bajek zwierzęcych. Jean de La Fontaine – najdoskonalszy bajkopisarz francuski, autor głównie bajek narracyjnych (wiele z nich polscy bajkopisarze tłumaczyli na język polski). Ignacy Krasicki – największy polski bajkopisarz epoki oświecenia. Adam Mickiewicz, Aleksander Fredro – poeci epoki romantyzmu, autorzy i tłumacze bajek narracyjnych. Jan Sztaudynger – bajkopisarz XX wieku. Ignacy Krasicki Słowik i szczygieł Rzekł szczygieł do słowika,

Apostrofa

To jeden z najpopularniejszych chwytów w poezji. Skojarz ze zwrotem do kogoś lub czegoś! Skojarz apostrofę… z zawołaniem do kogoś lub czegoś, z formą wołacza rzeczowników i ich określeń, z trybem rozkazującym czasowników, z uroczystym, podniosłym stylem, z przemówieniem (tak, to nie tylko chwyt poetycki!), z modlitwami (wszystkie modlitwy zawierają apostrofy do kogoś – Boga, świętych, Matki Boskiej), z liryką apelu (inwokacyjną) – jeśli cały utwór liryczny jest skierowany do jakiegoś adresata („ty”

Wskaż wyznaczniki, które decydują o tym, że dany utwór należy do liryki

Wskaż wyznaczniki, które decydują o tym, że dany utwór należy do liryki. Popatrz na utwór i rozłóż go na czynniki pierwsze. Co jest tematem? Najczęściej będą to: opis przeżyć wewnętrznych, wyznania, subiektywny odbiór świata, opis krajobrazu. To głównie powinno Ci pomóc w odróżnieniu liryki od epiki, dla której charakterystyczna jest fabuła – czyli ciąg zdarzeń, akcja. W liryce o akcji nie ma mowy – tutaj dominuje opis. Chociaż… jest wyjątek! To

Archaizmy, neologizmy, zapożyczenia i żargon

Na teście humanistycznym mogą znaleźć się zadania polegające na wskazaniu w tekście neologizmów, archaizmów, zapożyczeń czy żargonu. Przypomnij sobie te pojęcia, a żaden test nie będzie Ci straszny! Takie zadanie może się pojawić na egzaminie. W tekście użyto wy ażeń obcojęzycznych, neologizmów i żargonu. Zmień odnalezione wyrazy na słowa neutralne stylistycznie. Krzysiek dostał pałę z fizy i jego starzy byli wkurzeni. Koleś miał szlaban na mailowanie i czatowanie z panienką. Raz w tygodniu mógł odpalić

Obiektywizm i subiektywizm (dosłowność i metaforyczność)

Zapamiętaj! Obiektywizm to bezstronność, rzeczowość, postawa badawcza wolna od uprzedzeń. W obiektywnej wypowiedzi nie można zajmować własnego stanowiska wobec wygłaszanej treści. Subiektywizm to przeciwieństwo obiektywizmu. To ocenianie faktów i wydarzeń wyłącznie poprzez osobiste przekonania. Charakterystycznymi zwrotami w wypowiedziach subiektywnych są wyrażenia: • Uważam, że… • Myślę, że… • Sądzę, że… • Wydaje mi się, że… Również przymiotniki, np.: nudny, użyteczny, interesujący, znakomity, beznadziejny, głupi. Dosłowność to zgodność co do słowa, dokładne znaczenie

Czego chce podmiot liryczny?

Pytanie o charakter wypowiedzi podmiotu lirycznego słyszycie ciągle przy omawianiu wierszy. Istnieje ogromne prawdopodobieństwo, że takie zadanie pojawi się także w teście egzaminacyjnym! Podmiot liryczny może: kierować prośbę, wyrażać różne uczucia (żal, smutek, miłość, tęsknotę), dziękować, apelować o coś, nakazywać coś, wzywać do czegoś, przepraszać za coś, wspominać kogoś lub coś, składać obietnice, przyrzeczenia, przysięgi, wyrażać życzenia, przypominać o czymś. Jakimi środkami posługuje się podmiot liryczny? Używa 1. os. lp., gdy mówi w swoim imieniu.

Zbigniew Herbert – Nike która się waha

Zbigniew Herbert Nike która się waha Najpiękniejsza jest Nike w momencie kiedy się waha prawa ręka piękna jak rozkaz opiera się o powietrze ale skrzydła drżą widzi bowiem samotnego młodzieńca idzie długą koleiną wojennego wozu szarą drogą w szarym krajobrazie skał i rzadkich krzewów jałowca ów młodzieniec niedługo zginie właśnie szala z jego losem gwałtownie opada ku ziemi Nike ma ogromną ochotę podejść i pocałować go w czoło ale boi się że on który nie zaznał słodyczy

Sprawozdanie z raju – Zbigniew Herbert

Zbigniew Herbert Sprawozdanie z raju W raju tydzień pracy trwa trzydzieści godzin pensje są wyższe ceny stale zniżkują praca fizyczna nie męczy (wskutek mniejszego przyciągania) rąbanie drzewa to tyle co pisanie na maszynie ustrój społeczny jest trwały a rządy rozumne naprawdę w raju jest lepiej niż w jakimkolwiek kraju Na początku miało być inaczej – świetliste kręgi chóru i stopnie abstrakcji ale nie udało się oddzielić dokładnie ciała od duszy

Archaizmy, neologizmy, zapożyczenia i żargon

Takie zadanie może się pojawić na egzaminie. W tekście użyto wyrażeń obcojęzycznych, neologizmów i żargonu. Zmień odnalezione wyrazy na słowa neutralne stylistycznie. Krzysiek dostał pałę z fizy i jego starzy byli wkurzeni. Koleś miał szlaban na mailowanie i czatowanie z panienką. Raz w tygodniu mógł odpalić kompa i surfować w necie. Odpowiedzi: pała – ocena niedostateczna fiza – fizyka starzy – rodzice wkurzeni – zdenerwowani koleś – chłopak szlaban – zakaz mejlowanie – wysyłanie e-maili

Zdrobnienia, zgrubienia, wyrazy podniosłe i potoczne

Pytanie z egzaminu Test: Dom (Tekst źródłowy, cytujemy fragmenty) W czasie wojny Domeczek walczył zażarcie o życie. Wykurowany z ciężkich ran 1939 roku, w powstaniu murem swoim dał podstawę barykadzie na Dziennikarskiej, był jej częścią. (…) Przed samym powstaniem cały dom został wyporządkowany od strychu do piwnic. Rękopisy starannie ułożono w skrzynkach, listy w teczkach, książki na półkach, bieliznę w szafach. Domeczek jaśniał czystością niby „Bóg zapłać” za to przeżyte przedwojenne rodzinne życie, za tę ochronę w ciężkie

Wskaż alegorię

Zapamiętaj definicję alegorii! Alegoria (z gr. allegoríe – alegoria, od allegoreín – mówić w przenośni, obrazowo) to przenośnia obejmująca cały utwór. Skojarz alegoryczne gatunki! Alegoria nie jest pojęciem odnoszącym się jedynie do poezji. Alegoryczny sens może mieć też opowiadanie lub przypowieść. Najczęściej z alegorią kojarzy się jednak bajka. Alegoria a symbol! Jak odróżnić symbol od alegorii? Alegoria jest jednoznaczna, a symbol wieloznaczny. Np. kolce róży kojarzą się nam z bólem, cierpieniem, miłością – w zależności od

Obiektywizm i subiektywizm, dosłowność i metaforyczność

Zapamiętaj! Obiektywizm to bezstronność, rzeczowość, postawa badawcza wolna od uprzedzeń. W obiektywnej wypowiedzi nie można zajmować własnego stanowiska wobec wygłaszanej treści. Subiektywizm to przeciwieństwo obiektywizmu. To ocenianie faktów i wydarzeń wyłącznie poprzez osobiste przekonania. Charakterystycznymi zwrotami w wypowiedziach subiektywnych są wyrażenia: Uważam, że… Myślę, że… Sądzę, że… Wydaje mi się, że… Również przymiotniki, np.: nudny, użyteczny, interesujący, znakomity, beznadziejny, głupi.   Dosłowność to zgodność co do słowa, dokładne znaczenie użytych sformułowań. Metaforyczność

Metafora w poezji i prozie

Metafora (wyraz pochodzi od greckiego słowa oznaczającego przeniesienie) składa się z co najmniej dwóch wyrazów i zmienia znaczenia słów wchodzących w jej skład. Własne znaczenia tych słów ulegają zmianie i tworzą wspólnie nową, metaforyczną jakość. Np. ogień miłości, nie oznacza płomienia, pożaru, lecz intensywność, gwałtowność i żarliwość uczuć. Chodzi więc o przeniesienie znaczeń. Przenośnia powstaje na zasadzie odległego niekiedy, ale jednak podobieństwa pomiędzy zjawiskami, np. tak jak ogień trawi to, co jest palone, tak i miłość –

Nastrój utworu literackiego

Jaki może być nastrój utworu? ponury, straszny, tajemniczy, złowrogi, smutny, podniosły, wesoły, radosny, spokojny, pogodny, tęskny, makabryczny, ciepły, miły, wzruszający.   Przykładowe zadania Straszna cichość, noc długa – noc jak pokolenie! Łzami z wosku mżą świece… Nagle w mrok złowrogi wchodzi aktor nieznany, by przeżyć na scenie trzy godziny: miłości, rozpaczy, przestrogi. Roman Kołoniecki, Bogusławski (fragment) Jaki jest nastrój tej zwrotki? Przykładowe odpowiedzi: ponury, straszny, tajemniczy, złowrogi, smutny, podniosły. Natomiast błędnymi odpowiedziami