TEMATY renesansowej literatury

O ojczyźnie mówili:

O filozofii istnienia, konstrukcji wszechświata i człowieku:

  • Mikołaj Rej – Żywot człowieka poczciwego – wizja życia zgodnego z naturą.
  • Jan Kochanowski – wszechświat: harmonijna, pełna ładu, reguł przyrody, misterna struktura.
  • Jan Kochanowski – Treny – załamanie renesansowej wizji ładu wszechświata i powrót do niej.

O wzorcach postępowania (pareneza):

O urokach wsi i wiejskiej arkadii polskiej:

O miłości:

  • Jan Kochanowski pisze kilka miłosnych fraszek i pieśni (subtelne kieruje do panien, te bardziej swawolne dotyczą raczej miłości alkowianej).
  • Ideał szlachcianki to dla poetów idealna gospodyni we dworze, dla Łukasza Górnickiego dama niekłótliwa i bez aspiracji naukowych. Trudno mówić tu o miłości wzniosłej.
    „I nie miłować ciężko, i miłować nędzna pociecha” powie Mikołaj Sęp-Szarzyński, ale on ponad ziemskie uczucia postawi miłość do Boga.

O poezji i twórcy:

  • Jan Kochanowski buduje mit artysty – ptaka.
  • Mikołaj Rej głosi ideę służby literatury celom praktycznym.

 

Filozofia renesansowa zawarta w literaturze epoki

  • Żywot człowieka poczciwego Mikołaja Reja, który propaguje model życia harmonijnego, uporządkowanego, w zgodzie z naturą. Znajdziemy w jego koncepcji elementy epikureizmu i stoicyzmu. Antyczny umiar oraz korzystanie z dóbr natury to też ideały renesansowe.
  • Pieśni i Fraszki Jana Kochanowskiego. Pieśni refleksyjne, w których chwali dzieło stworzenia Boskiego (podobnie jak w Psalmach), urodę świata, swojego domostwa – jest to renesansowa afirmacja życia, miłości, także poezji. Cnota i rozum to wartości, którym hoł­duje.
    Przywołuje hasła epikurejskie (chwytaj dzień!) i stoickie – wołaniem o spokój, o dobrą sławę i męstwo, równowagę ducha. Jan z Czarnolasu widzi szczęście człowieka w harmonii życia, w korzystaniu z rozumu – ale i w przyjemności, póki czas po temu, bo nieśmiertelna jest tylko sława poety. O kruchości życia i wizji Boga jako wielkiego Architekta znajdujemy niejedno słowo we fraszkach. Myśl Kochanowskiego jest bowiem dziękczynieniem wobec Boga, ale też wizją człowieka godnego, korzystającego ze swego czasu.
  • Treny Kochanowskiego – obrazują załamanie tej harmonijnej i pełnej ufności filozofii renesansowego twórcy po śmierci Urszulki. Kryzys, a nawet zwątpienie w Boga ustępują jednak pocieszeniu i ponownemu zaufaniu.

 

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Najważniejsze tematy renesansowej literatury

Jakie wizje świata i człowieka poznałeś w literaturze renesansowej?

Obrazy wsi w literaturze renesansu

Człowiek w epoce renesansu – przedstaw, w jaki sposób przejawia się w tekstach epoki odrodzeniowy humanizm

Tabela lektur renesansowych

TEST Renesans

TEST z wiedzy o renesansie z komentarzem cz. 1

TEST z wiedzy o renesansie z komentarzem cz. 2