Bohater literacki - TYP

Rycerz – bohater literacki

Rycerz Ukształtowanie się tego wzorca osobowego miało nierozerwalny związek z brutalnością średniowiecznego świata, z bezustannymi próbami zdobycia jak największej władzy, z najazdami plemion barbarzyńskich i z wojnami. Jeżeli człowiek nie był wystarczająco silny, odważny i waleczny, to miał małe szanse na przeżycie. Trzeba było kochać przede wszystkim Boga i ojczyznę, a honor też powiniem stać na pierwszym miejscu! No, i oczywiście kobiety. „Bić się i kochać” – jak głosiło jedno z haseł obowiązujących rycerza. Rycerz w średniowiecznej Europie był prawdziwym bohaterem kultury.

Mieszczuch

Mieszczuch Mieszczuch to nacechowana emocjonalnie nazwa obywatela miasta. Nazwa neutralna to, oczywiście, mieszczanin. Nie wiedzieć czemu, ten typ bohatera nie cieszy się zbytnią sympatią w literaturze polskiej. Jest krytykowany, bezlitośnie wyszydzany. Bardzo rzadko pisze się o mieszczuchach z sympatią. Kojarzą się z takimi cechami jak przyziemność, ciasnota horyzontów, hipokryzja. Za to w literaturze obcej pojawiają się sympatyczni, a przynajmniej obdarzeni bogatą osobowością bohaterowie-mieszczuchowie. Zapewne w dużej mierze wiąże się to z faktem, że polskie miasta późno zyskały znaczącą

Karierowicz

Karierowicz Karierowicz to człowiek bez skrupułów dążący do zrobienia kariery, a tym samym osiągnięcia dobrej pozycji społecznej, która jest głównym celem życia. To, rzecz jasna, trochę uproszczona definic­ja. W dzisiejszych czasach słowo kariera ma raczej pozytywny wydźwięk. Za to określenie karierowicz brzmi trochę pogardliwie. Kariera kojarzy się z osiągnięciami – naukowymi, finansowymi, artystycznymi, ze sławą i podziwem. Natomiast gdy nazywamy kogoś karierowiczem, mamy na myśli człowieka o wypaczonej osobowości, dla którego liczą się tylko

Artysta – bohater literacki

Bohater literacki – ARTYSTA Artysta to twórca dzieła sztuki, ktoś, kto jest obdarzony talentem, nie jest „zwykłym” człowiekiem, lecz kimś cechującym się wyjątkowymi umiejętnościami i zdolnościami. Od artysty społeczeństwo często oczekuje czegoś niezwykłego, ale także – choć na pewno nie zawsze – daje mu prawo to bycia „innym”. Motyw artysty występuje właściwie w każdej epoce (może jedynie poza średniowieczem), a w niektórych epokach (np. romantyzmie czy Młodej Polsce) bywał jednym z najważniejszych. Geneza tego

Everyman

Everyman Postać pozbawiona cech indywidu­alnych, charakterystycznych, dzięki czemu może się z nią utożsamiać wielu odbiorców. Manicheizm (system religijny z III wieku) głosi, że człowiek ma dwie dusze: jedna związana jest z dobrem (jasnością, królestwem boga), druga zaś ze złem (ciemnością, królestwem szatana). Określona w ten sposób sytuacja człowieka w świecie zobowiązuje go – według Maniego do wyzwalania się od zła. Podobny nakaz moralny nakłada na człowieka parenetyczna sztuka średniowieczna oparta na założeniach chrześcijaństwa. Świat

Bohater współczesnej kultury

Przykłady: James Bond Człowiek sukcesu Everyman Superman Batman Sformułowania tematów: Przedstawiając swoją koncepcję bohatera tragicznego, Arystoteles w „Poetyce” napisał: „li­tość wzbudza w nas nieszczęście człowieka niewinnego, trwogę natomiast nieszczęście człowieka, który jest do nas podobny”. Czy bohaterowie tworzeni przez współczesną literaturę mogą budzić w nas „litość i trwogę”?! Odpowiedz na pytanie, omawiając teksty kultury. Kim są bohaterowie współcześni? Jest ich wielu i są zróżnicowani. Oprócz powyższych można by zapewne wymienić

Kobiety

Przykłady: Antygona Balladyna Pani Dulska Lady Makbet Pani Bovary Barbara Niechcic Telimena Jagna Anna Karenina Izabela Łęcka Sformułowania tematów: Wizerunek kobiety fascynującej czy irytującej: przedstaw na wybranych przykładach. Postać kontrowersyjna – jej miejsce i funkcja w lite­raturze. Kim są kobiety ważne w literaturze? To, co je łączy, to silna osobowość i aktywność w działaniu. Zdominowane przez bohaterów męskich w świecie literatury, czasem okazują się ośrodkiem akcji i postaciami decydującymi w literaturze. Są różne:

Bohater dojrzewający

Przykłady: Holden Caufield (bohater Buszującego w zbożu) Józio z Ferdydurke Marcin Borowicz Kordian Bohater Malowanego ptaka Cezary Baryka Kolumbowie Kandyd Oskar Matzerath Piotruś Pan Mikołaj Doświadczyński Żołnierze z Na Zachodzie bez zmian Sformułowania tematów: Młodość ma to do siebie, że odrzuca, neguje, buntuje się. Co proponuje w zamian? Odwołując się do literatury, potwierdź prawdziwość myśli. Kim są bohaterowie dojrzewający? Młodzi ludzie, których obserwujemy podczas nabywania przez nich życiowego doświadczenia, dojrzewania do dorosłości.

Samotni

Przykłady: Giaur Judym Siłaczka Robinson Crusoe Bohater romantyczny Wokulski Lebbroso Sformułowania tematów: „Samotność jest przyjemnością dla tych, którzy jej pragną, i męką dla tych, co są do niej zmuszeni”. Rozważ powyższe aspekty samotności na podstawie utworów literackich z różnych epok. „Samotność – cóż po ludziach…” (Adam Mickiewicz) Twoje refleksje o istocie samotności i literackich samotnikach. Kim są samotnicy? Grupa samotników pokrywa się w dużej mierze z buntownikami. Wnioski: odwróceni od świata, skłóceni z rzeczywistością.

Bohaterowie tragiczni

Przykłady: Judym Kmicic Pokolenie Kolumbów Nauczyciel z Sycylii (bohater Wieży Gustawa Herlinga-Grudzińskiego) Antygona Edyp Kreon Konrad Wallenrod Gustaw-Konrad Kordian Sformułowania tematów: Galeria postaci tragicznych – bohaterów lektur szkolnych. „Uczyniwszy na wieki wybór, w każdej chwili wybierać muszę…”. Odnieś powyższą myśl do bohaterów literackich wybierających łatwe bądź trudne drogi życiowe. Trudne zwycięstwa, gorzkie klęski – drogi życiowe wybranych bohaterów literackich. Kim są bohaterowie tragiczni? Klasyczna sytuacja tragiczna polega na tym, że

Zbrodniarze

Przykłady: Judasz Makbet Balladyna Vautrin Raskolnikow Sformułowania tematów: Błądzenie jest rzeczą ludzką. Czy wiara i kara wpisane w doświadczenie bohaterów literackich mogą być dla czytelników przestrogą, pouczeniem…? Rozważ problem. Odwołaj się do tekstów należących do różnych rodzajów literackich. Jak tworzą się zbrodniarze? Literatura źródłem informacji o wpływie różnych czynników na degradację jednostki. Kim są zbrodniarze? To czarne charaktery literatury, ale ich konstrukcja jest bardziej skomplikowana niż w przypadku pospolitych kryminalistów. Są źli,

Buntownicy

Przykłady: Antygona Kmicic Wokulski Kordian Hrabia Henryk Jacek Soplica Konrad Wallenrod Prometeusz Cezary Baryka Sformułowania tematów: Bunt jako wyraz niezgody na rzeczywistość. Odwołując się do wybranych tekstów literackich, zaprezentuj bohaterów, którzy bunt uznali za konieczność. „Aby istnieć, człowiek musi się buntować”. (Albert Camus) Zastanów się nad źródłami i sensem buntu wybranych bohaterów literackich, oceń ich postawy. Kim są zbuntowani? To silne jednostki, indywidualności, które przeciwstawiają się światu, idą pod prąd,

Patrioci

Przykłady: Antenor Tyrteusz Postacie Trylogii Ignacy Rzecki Salomea Brynicka Kolumbowie Bohaterowie romantyczni: Konrad Wallenrod Kordian Gustaw-Konrad Jacek Soplica Sformułowania tematów: „Służyć poczciwej sławie”, być „lwem i lisem”, „pracować u podstaw” – odwołując się do wybranych lektur, oceń różne modele patriotyzmu przedstawionego w literaturze i wiążący się z nimi typ bohatera. „Jam miłość, szczęście, jam niebo za młodu Umiał poświęcić dla sprawy narodu”. (Adam Mickiewicz) Polaków wyobrażenia o godności, honorze i powinnościach wobec kraju.

Wędrowcy i tułacze

Przykłady: Bohater Boskiej Komedii Dantego Guliwer Skawiński (Latarnik Henryka Sienkiewicz) Kandyd Mikołaj Doświadczyński bohater powieści Ignacego Krasińskiego Bohater Małej apokalipsy Tadeusza Konwickiego Odyseusz Kordian Podmiot liryczny Sonetów krymskich Adama Mickiewicza Sformułowania tematów: „Człowiek jest natury pielgrzymiej” (Cyprian Kamil Norwid) Literackie konkretyzacje odwiecznego w kulturze motywu życia-wędrówki i życia-pielgrzymki a Twoje rozumienie istoty ludzkiej egzystencji. Wygnaniec, ciekawy świata podróżnik, poszukiwacz sensu życia… Twoje przemyślenia na temat motywu wędrowca na podstawie wybranych

Idealiści

Przykłady: Ikar Prometeusz Don Kichot Konrad Wallenrod Justyna Orzelska Doktor Rieux Kolumbowie Bohaterowie romantyczni Gustaw-Konrad Kordian Bohaterowie Lalki Wokulski Rzecki Ochocki Sformułowania tematów: Życie literackie jest mieszanką szaleństwa i rozsądku. Wskaż, w jakim stopniu wpływały one na postępowanie wybranych bohaterów literackich. Idealiści i marzyciele zbyteczni czy potrzebni światu? Rozważ, odwołując się do wybranych lektur. Straceńcy, marzyciele, społecznicy – bohaterowie literaccy. Prezentacja i ocena. Trud wierności sobie. Słowa te uczyń mottem

Szaleńcy i obłąkani

Przykłady: Ariosto Don Kichot Ofelia Lady Makbet Maria z Nie-Boskiej komedii Harry Haller z Wilka stepowego Myszkin z Idioty Dostojewskiego Sformułowania tematów: Życie ludzkie jest mieszanką szaleństwa i rozsądku. Wskaż, w jakim stopniu wpływały one na postępowanie wybranych bohaterów literackich. Kim są szaleńcy? Według racjonalistów – to chorzy ludzie, którymi trzeba się opiekować. Ale nie według romantyków: w tej epoce szaleństwo i obłęd postrzegano jako niezwykły dar, swojego rodzaju boskość, cenioną odmienność od