Gatunki literackie romantyzmu

Typowo romantyczne

Dramat romantyczny

Cechy:

  • zerwanie z klasyczną regułą trzech jedności (przestrzeń, czas o szerokim zakresie, wiele wątków);
  • synkretyzm rodzajowy;
  • niesceniczność;
  • zakłócenia chronologii zdarzeń;
  • kompozycja otwarta (luki, zagadkowość, otwarte zakończenie);
  • obecność bohatera romantycznego.

Przykład:

 

Poemat dygresyjny

Cechy:

  • główna linia akcji jest pretekstem do wtrącania licznych dygresji autora – dotyczących problematyki współczesnej: polemik, programów literackich, definicji twórczoś­ci itp.;
  • fabułę stanowią epizody przygód bohatera oparte na osi podróży;
  • narrator ujawnia się wielokrotnie w dygresjach, często stosując ironię romantyczną;
  • kompozycja swobodna, fragmentaryzm.

Przykłady:

  • Wędrówki Childe Harolda – George’a Byrona
  • Beniowski – Juliusza Słowackiego

 

Powieść poetycka

Cechy:

  • synkretyzm rodzajów literackich,
  • brak chronologii zdarzeń,
  • dramatyczna fabuła z lukami,
  • tajemniczość,
  • bohater bajroniczny.

Przykłady:

 

Ballada

Cechy

  • ludowe pochodzenie,
  • fabuła pełna zagadek,
  • atmosfera tajemniczości,
  • postacie – typy (pan, dziewczyna itp.),
  • subiektywna narracja, czasem ref­ren lub dialog.

Przykłady:

 

Tradycyjne

Sonet

Cechy:

  • budowa stroficzna: dwie strofy czterowersowe o charakterze opisowym plus dwie trzywersowe o charakterze refleksyjnym

Przykłady:

Oda

Cechy:

  • gatunek klasyczny, patetyczny, opiewający wybitną osobę, ideę lub wydarzenie (pieśń sławiąca)

Przykłady:

Epos

Cechy:

  • gatunek klasyczny (homerycki), rozpoczyna się inwokacją;
  • bogaty w epizody, opisy, sceny batalistyczne; realistyczne szczegóły, retardacje, postaci i wątki;
  • akcja rozgrywa się na tle wielkiego wydarzenia epoki (na przykład kampanii Napoleona).

Przykłady:

Hymn

Cechy:

  • utwór „na cześć” – Boga lub bohatera;
  • uroczysta pieśń pochwalna, z reguły zwrot całej zbiorowości do Boga lub bóstw.

Przykłady:

Rapsod

Cechy:

  • utwór poświęcony chwale jakiegoś bohatera albo sławiący ważne wydarzenie.

Przykłady:

Tragedia

Cechy:

  • utwór dramatyczny, pełen krwawych wydarzeń, rozgrywających się w mrocznej atmosferze, oparty na kategorii tragizmu.

Przykłady:

Komedia

Cechy:

  • utwór dramatyczny, oparty na komizmie słowa, charakteru lub sytuacji, zakończony szczęśliwym rozwiązaniem kłopotów bohaterów.

Przykłady:

Powieść

Cechy:

  • powieść historyczna – w przypadku Józefa Ignacego Kraszewskiego powstaje na podstawie głębokich studiów dokumentów i tłem wydarzeń czyni historyczne dzieje Polski.

Przykłady:

  • Stara baśń, Brühl, Hrabina Cosel – Józefa Ignacego Kraszewskiego.

 

Zobacz:

ROMANTYZM – TABELA

Romantyzm europejski

Ballady i romanse Adama Mickiewicza

 

Romantyzm – TEST 1