Klasycyzm

To główny i najważniejszy nurt oświecenia. Tworzą go najpotężniejsze umysły epoki, składają się nań największe dzieła tych czasów. Klasycyzm współgra z bieżącym życiem politycznym państwa, twórcy tego nurtu potrafią łączyć filozofię rozumu, naukę o ogólnych prawach dotyczących ludzkości z patriotyzmem.

  • Do klasyków należą:
    • Ignacy Krasicki,
    • Adam Naruszewicz,
    • Julian Ursyn Niemcewicz,
    • Stanisław Trembecki.
  • Tematy klasycyzmu:
    • problematyka moralna (etyczna),
    • sprawy kraju (polityczna),
    • obyczaje (portret społeczeństwa i człowieka).
  • Jak tworzyli klasycy?

    • Praktykowali gatunki wywodzące się z antyku – satyrę, bajkę, poemat heroikomiczny, komedię.
    • Uznawali klasyczne normy w duchu Sztuki poetyckiej Boileau.
    • Trzymali się realiów, przypisywali literaturze charakter dydaktyczny i reformatorski.
    • Wzorcami dla klasyków byli też twórcy starożytni – Horacy na czele, a także własna tradycja – czyli dzieła Jana Kochanowskiego.
    • Zaglądali także klasycy do Europy – i tu wzorcami stawali się modni w epoce Rousseau i Wolter.
    • Hołdowali wartościom takim jak: rozum, ustalone przez autorytety normy, wiara w postęp, naukę, działanie w zgodzie z prawami natury.

Dzieła klasyczne

  • Stanisław Trembecki
    • poezje nawiązujące do Homera i Wergiliusza
    • bajki
    • ody
    • Sofiówka – poemat opisowy


Julian Ursyn Niemcewicz

Klasycyzm

  • W utworach tego nurtu znajdziemy portret społeczeństwa, myśli o ojczyźnie, refleksję o człowieku.
  • Czasem będą to tematy ukryte pod różnymi płaszczykami: pod pozorem śmiechu, w postaciach zwierząt, w wyimaginowanych krainach. Czasem nauka płynie wprost, swobodnym „tołkowaniem do głów”, jak w Powrocie posła – na czym zresztą traci dzieło.
  • Mamy zatem do czynienia z literaturą prostą, użyteczną i dydaktyczną.
  • Na szczęście niesie też interesujący materiał filozoficzny i dużą dawkę humoru.

Co wiesz na temat klasycyzmu

.

Sentymentalizm

Mniejszy nurt, drugi co do ważności w polskim oświeceniu, ale wrażliwcom bardziej się spodoba. We Francji rozpowszechniał go Rousseau, a z angielskiej powieści wziął nazwę (Podróż sentymentalna Sterne’a).

W Polsce głównym reprezentantem jest Franciszek Karpiński, drugim Dionizy Kniaźnin.

  • Tematy sentymentalizmu

    • Przeciwstawienie skażonego miasta – wsi bliskiej naturze.
    • Miłość nieszczęśliwa.
    • Przeciwstawienie młodości – starości pozbawionej ideałów.
    • Przeciwstawienie światu jednostki ludzkiej.
  • Jak tworzyli sentymentaliści?

    Sięgali do twórczości ludowej – tam przecież, w wieśniaczych podaniach i pieśniach, skrywa się mnóstwo opowieści o miłości, cierpieniu i przygodach ludowych bohaterów. Dlatego gatunki sentymentalne to sielanka, pieśń, powieść sentymentalna. Dlatego tło, sceneria zdarzeń to wiejskie krajobrazy, spotkania pod jaworem, wyznania w zaciszu ogrodów.

Utwory sentymentalne

  • Franciszek Karpiński
    • Laura i Filon
    • Do Justyny. Tęskność na wiosnę
    • inne wiersze
    • Franciszek Karpiński jest autorem znanej pieśni religijnej Kiedy ranne wstają zorze, a także kolęd – np. Bóg się rodzi.
  • Dionizy Kniaźnin
    • Carmina
    • Erotykisztuki: Matka Spartanka, Cyganie
  • Salezy Jezierski

Czym charakteryzuje się polski sentymentalizm? Wymień nazwiska przedstawicieli tego nurtu.

.

Rokoko

Ten prąd nazwać można najsłabszym, a nawet marginalnym. Zresztą termin „rokoko” obejmował do niedawna raczej styl w sztuce użytkowej, architekturze, stroju – słowem w historii sztuki. W literaturze mówiono o schyłkowej fazie baroku, teraz – zyskuje miano odrębnego stylu. Przynależą tu wiersze ulotne, krótkie, wdzięczne, dworskie.

  • Temat główny
    – miłość, gra uczuć, wdzięki ukochanej ukazane elegancko i pomysłowo. Dlatego gatunki rokokowe to na przykład wiersz do sztambucha, anakreontyk, erotyk, panegiryk.
  • Kto je tworzył?
    • Stanisław Trembecki
    • Dionizy Kniaźnin

Uwaga! Te same nazwiska powtarzają się w różnych nurtach. Poeci po prostu próbują sił i talentu w różnych formach i stylach.

Omów prąd rokoko

.

Klasycyzm

  • rozum
  • autorytety klasyczne
  • użyteczność literatury
  • zgodność z ustalonymi regułami
  • filozofia
  • postęp
  • człowiek – wolnomyśliciel

Sentymentalizm

  • uczucie
  • miłość
  • natura

Rokoko

  • piękno
  • lekkość
  • wdzięk

Facebook aleklasa 2

Zobacz:

Klasycyzm, sentymentalizm, rokoko – scharakteryzuj główne kierunki w literaturze i kulturze oświecenia

Polska za króla Stanisława Augusta Poniatowskiego

Jakie trzy nurty dominowały w literaturze oświecenia?

Oświecenie – charakterystyka epoki

Pojęciownik epok: oświecenie

Główne nurty artystyczne oświecenia

Oświecenie w Warszawie

Oświecenie w skrócie TABELA

Oświecenie TEST